Rusiya dronları Ukrayna-Polşa sərhədində qatara və yanacaq stansiyasına zərbə endirib, Tusk fövqəladade iclas çağırıb
Sentyabrın 13-də Rusiya dronları Ukraynanın Volın vilayətində Polşa sərhədindən təxminən 2 km aralıda Kiyev-Varşava sərnişin qatarının lokomotivinə və Yagodın-Doroqusk keçid məntəqəsi yaxınlığındakı yanacaq stansiyasına zərbə endirib. Ukrzalıznitsianın məlumatına görə, monitorinq qrupu qatar heyətini əvvəlcədən xəbərdar etdiyi üçün xəsarət alan olmayıb. Polşa Baş naziri Donald Tusk Rusiya eskalasiyasının Polşa ərazisinə də şamil ola biləcəyini istisna etməyib və hökumətin Təhlükəsizlik Mərkəzində fövqəladade iclas keçirib.
Əsas məqamlar
- Sentyabrın 13-də Rusiya dronu Polşa sərhədindən 2 km aralıda Kiyev-Varşava qatarının lokomotivinə zərbə endirib; Ukrzalıznitsianın məlumatına görə, xəsarət alan olmayıb
- Eyni hücum zamanı Yagodın-Doroqusk keçid məntəqəsi yaxınlığındakı yanacaq stansiyası və bir neçə yük maşını yanıb, Polşa tərəfində isə dron təxminən 800 m aralıda bir yük maşınına dəyib
- Polşa sərhəd yaxınlığında Boris Conson, Karl Bildt, kansler Merzin müşaviri Günter Sautter və bir sıra avropa diplomatlarını daşıyan xüsusi qatar stansiyada olub; lokomotivin zərbəsindən əvvəl vaxtından əvvəl yola düşüb
- Polşada F-16 qırıcıları və helikopterləri havaya qaldırılıb, Lyublin və Podkarpatsko voyevodalıqlarında hava təhlükəsi xəbərdarlıqları verilib
- Baş nazir Donald Tusk Rusiya eskalasiyasının Polşa ərazisinə də şamil ola biləcəyini bildirib və hökumətin Təhlükəsizlik Mərkəzində fövqəladade iclas keçirib
- Ukrayna XİN rəhbəri Andriy Sibiha hücumları "Putinin terrorunun birbaşa Aİ və NATO-nun qapısını döyməsi" adlandırıb və tam ticarət embarqosu tələb edib
- Polşa Müdafiə Nazirliyi Polşa hava məkanının pozulmadığını, Ukrayna Dövlət Sərhəd Xidməti isə Yagodın keçid məntəqəsinin binasına birbaşa zərbə endirilmədiyini açıqlayıb
Bu niyə vacibdir
Bu hücum Rusiya dronlarının Aİ və NATO üzvü olan ölkənin sərhədinə bir neçə kilometr qədər yaxınlaşdığını və mülki nəqliyyat infrastrukturu, o cümlədən beynəlxalq sərnişin qatarı hədəfə alındığını göstərir. Hücum zamanı Avropanın bir sıra yüksək səviyyəli rəsmilərini və keçmiş dövlət başçılarını daşıyan xüsusi diplomatik qatarın stansiyada olması Ukrzalıznitsianı dronun əsas hədəfinin həmin qatar olduğunu ehtimal etməyə sövq edib. Polşanın qırıcıları qaldırması, fövqəladade iclas keçirməsi və Baş nazir Tuskin Rusiya eskalasiyasının Polşa ərazisinə də şamil ola biləcəyini istisna etməməsi hadisənin strateji ciddiliyini nümayiş etdirir.
Nə baş verdi
Sentyabrın 13-də səhər saatlarında Rusiya qoşunları Ukraynanın qərbində, Polşa sərhədindən təxminən 2 km aralıda yerləşən Yagodın-Doroqusk beynəlxalq keçid məntəqəsi yaxınlığına kütləvi dron hücumu həyata keçirib. Ukrzalıznitsianın məlumatına görə, reaktiv mesh-dron Kiyev-Varşava beynəlxalq sərnişin qatarının lokomotivinə zərbə endirib; Mərkəzi Monitorinq Qrupunun dispetçeri dronu aşkar edib və təxminən 15 dəqiqə əvvəlcədən təxliyə siqnalı verildiyi üçün sərnişinlər və dəmiryol işçiləri xəsarət almayıb. Eyni hücum nəticəsində Yagodın keçid məntəqəsi yaxınlığındakı yanacaq stansiyasının binası və bir neçə park edilmiş yük maşını yanan dron qalıqlarından alovlanıb; Polşa tərəfində isə keçid məntəqəsindən təxminən 800 m aralıda bir yük maşınına dron düşüb. Ukrayna Dövlət Sərhəd Xidmətinin sözçüsü Andriy Demçenko Yagodın keçid məntəqəsi binasının birbaşa zərbə almadığını, lakin hava hücumu xəbərdarlığı zamanı əməliyyatların müvəqqəti dayandırıldığını və saat 10:00-a qədər keçidin normal rejimdə işlədiyini bildirib. Polşada F-16 qırıcıları, helikopterlər və SAAB kəşfiyyat təyyarəsi havaya qaldırılıb, Lyublin və Podkarpatsko voyevodalıqlarında hava təhlükəsi xəbərdarlıqları verilib və sərhəd-keçid məntəqələrində sənəd rəsmiləşdirilməsi müvəqqəti dayandırılıb. Polşa Müdafiə Naziri Vladislav Kosinyak-Kamış Polşa hava məkanının pozulmadığını, Köməkçi Müdafiə Naziri Sezarı Tomçik isə hücum zamanı Ukraynanın qərbində 13 zərbənin qeydə alındığını açıqlayıb. Polşa Baş naziri Donald Tusk hökumətin Təhlükəsizlik Mərkəzində daxili işlər və müdafiə nazirlərinin, xüsusi xidmət nümayəndələrinin iştirakı ilə fövqəladade iclas keçirib və Rusiyanın yaxın həftə və aylarda daha intensiv əməliyyatlar aparacağını, eskalasiyanın Polşa ərazisinə də şamil ola biləcəyini bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna rəsmi şəxsləri hücumları Rusiyanın Aİ və NATO sərhədlərinə yaxınlaşması kimi təqdim edirlər. Xarici işlər naziri Andriy Sibiha zərbələri "Putinin terrorunun birbaşa Aİ və NATO-nun qapısını döyməsi" adlandırıb və tam ticarət embarqosu, tam giriş qadağası və Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksinə qarşı tam sanksiyalar tətbiq olunmasını tələb edib. Ukrzalıznitsiya Mərkəzi Monitorinq Qrupunun dispetçerinin dronu zərbədən 15 dəqiqə əvvəl aşkar etdiyini və təxliyə siqnalı verildiyini vurğulayıb, həmçinin qatarla birlikdə Yagodın stansiyasında olan diplomatik qatarın dronun əsas hədəfi ola biləcəyini yüksək ehtimal kimi qiymətləndirib. Ukrayna mənbələri həmçinin Dnipro istiqamətində qatarların yanvar marşrutlarla hərəkət etdiyini və Zaporojye, Krıvoy Roq, Dnipro reyslərinin ciddi gecikmələrlə üzləşdiyini qeyd edir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Polşa mediası hadisəni ilk növbədə Polşaya birbaşa təhlükə kimi işıqlandırıb: Baş nazir Tuskin fövqəladade iclası, qırıcıların qaldırılması və Lyublin, Podkarpatsko voyevodalıqlarında hava təhlükəsi xəbərdarlıqları ön plana çıxıb. Polşa rəsmiləri Kiyev-Varşava qatarının lokomotivinə zərbəni təsdiqləməyərək yalnız yanacaq stansiyası və yük qatarının vurulduğunu açıqlayıblar. Alman və ingilisdilli media (Spiegel, FT, BBC) isə hadisənin diplomatik aspektini — keçmiş Böyük Britaniya Baş naziri Boris Conson, Almaniyanın kansleri Merzin müşaviri Günter Sautter, keçmiş İsveç Baş naziri Karl Bildt və bir sıra avropa təhlükəsizlik müşavirləri, deputatlar və alimləri daşıyan xüsusi qatarın stansiyada olmasını və onun hədəf olub-olmadığını ön plana çıxarıb. Estoniya Xarici İşlər Naziri Marqus Tsaxkna Estoniya nümayəndə heyətinin sərhəddə blokada qaldığını və daha qətiyyətli cavab tədbirləri tələb etdiyini bildirib, Polşanın daxili işlər naziri Marçin Kervinski isə Rusiyanı "azad dünyanın düşməni" adlandırıb.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında bir neçə əsas fikir ayrılığı mövcuddur. Ukrzalıznitsiya Kiyev-Varşava qatarının lokomotivinə zərbə endirildiyini bildirsə də, Polşa Baş naziri Tusk polşalı rəsmilərin bu zərbəni təsdiq etmədiyini, yalnız yanacaq stansiyasına yaxın ərazidə və ehtiyat dəmiryol xəttindəki yük qatarının vurulduğunu açıqlayıb. İkinci fikir ayrılığı Yagodın-Doroqusk keçid məntəqəsinin özünün birbaşa vurulub-vurulmaması ilə bağlıdır: Polşa Sərhəd Mühafizəsinin sözçüsü Dariuş Sienetski dronun keçid məntəqəsinə 800 m yaxınlıqda bir yük maşınına dəydiyini deyib, Ukrayna Dövlət Sərhəd Xidmətinin sözçüsü Andriy Demçenko isə Yagodın keçid məntəqəsi binasına birbaşa zərbə endirilmədiyini söyləyib. Üçüncü mübahisə diplomatik qatarın hədəf olub-olmadığı ilə bağlıdır: Ukrzalıznitsiya dronun əsas hədəfinin diplomatik qatar olduğunu yüksək ehtimal hesab edib, Spiegel isə lokomotivin eyni xətdəki digər qatara zərbə aldığını, diplomatik qatarın ayrı olduğunu yazıb. Nəhayət, Karl Bildtin diplomatik qatarla Boris Consonla birlikdə olub-olmadığı mənbələrdə dəqiq göstərilmir.
Kontekst
Ukrzalıznitsiya sentyabrın 13-də bunun Rusiyanın Ukrayna dəmiryol infrastrukturasına ardıcıl ikinci gün hücumu olduğunu bildirib. Polşa Baş naziri Tusk sentyabrın 9-10-da gecə Polşa və Ukrayna xüsusi xidmətlərinin ölkələr arasındakı sərhəd keçidlərindən birinə birbaşa təhlükənin qarşısını birgə aldığını açıqlamışdı. Ukrayna Xarici İşlər Naziri Andriy Sibiha sentyabrın 12-də hücumlardan sonra Rusiyanın "Putinin terrorunun birbaşa Aİ və NATO-nun qapısını döyməsi" kimi xarakterizə etmiş, tam ticarət embarqosu, tam giriş qadağası və Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksinə qarşı tam sanksiyalar tələb etmişdi. Polşa Müdafiə Nazirliyi sentyabrın 13-də səhər Polşa sistemlərinin Ukraynanın qərbində ondan çox "Geran-5" reaktiv dronu aşkar etdiyini, birinin Polşa sərhədindən təxminən 1 km, digərinin isə 5 km aralıda zərbə endirdiyini bildirib.