Zelenski Norveçə səfər etdi: kral vida mərasimi və Hərbi əməkdaşlıq danışıqları
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və birinci xanım Olena Zelenska sentyabrın 8-də Norveçə gəlib. Səfərin rəsmi səbəbi kral Harald V-in vida mərasimində iştirak olub, lakin Zelenski Oslo'da Baş nazir Yon Qar Störe ilə hava hücumundan müdafiəsinin gücləndirilməsi, FREYJA anti-ballistik proqramı və qışa hazırlıq məsələlərini müzakirə edib. Görüşdə həmçinin FREYJA proqramında iştirak edən müdafiə şirkətlərinin rəhbərləri ilə birgə görüş keçirilib.
Əsas məqamlar
- Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və birinci xanım Olena Zelenska sentyabrın 8-də Norveçə gəlib.
- Kral Harald V-in vida mərasimi sentyabrın 9-da Oslo Kafedralında, yerli vaxtla saat 13:00-da başlayıb.
- Zelenski Oslo'da Baş nazir Yon Qar Störe ilə görüşüb; gündəlikdə hava hücumundan müdafiəsinin gücləndirilməsi, o cümlədən Patriot sistemləri üçün interceptor raketlərinə olan ehtiyac dayanıb.
- Tərəflər 10 ölkəni — Ukrayna, Danimarka, Fransa, Almaniya, İtaliya, Niderland, Norveç, İspaniya, İsveç və Birləşmiş Krallığı birləşdirən FREYJA anti-ballistik proqramı üzrə əməkdaşlığı davam etdirməyi müzakirə ediblər.
- Zelenski və Störe, FREYJA proqramında iştirak edən FirePoint, Kongsberg, Weibel, Saab, Diehl Defence, Hensoldt, Thales, Safran, Sener və Leonardo şirkətlərinin rəhbərləri ilə birgə görüş keçiriblər.
- Görüşdə Ukraynanın qış dövrünü keçirməyə hazırlıq məsələləri də müzakirə olunub.
- Zelenski Störe-ə kral Harald V-in vəfatı ilə bağlı başsağlığı verib; Norveç PURL mexanizmi çərçivəsində ABŞ silahlarının alınmasında əsas töhfəçi olaraq qalır.
Bu niyə vacibdir
Bu səfər kral mərasimində iştirakla yanaşı, Ukraynanın qışa hazırlıq dönəmində ən çox ehtiyac duyduğu silahları — xüsusən Patriot sistemləri üçün interceptor raketlərini və inteqrasiya olunmuş avropa hava hücumundan müdafiəsini birbaşa müzakirə etmək imkanı verib. On ölkəni və on aparıcı müdafiə şirkətini birləşdirən FREYJA proqramı, Ukrayna üçün raket təhdidinə qarşı yeni bir çərçivə formalaşdırır.
Nə baş verdi
Sentyabrın 8-də Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və birinci xanım Olena Zelenska Norveçə gəlib. Onlar sentyabrın 9-da Oslo Kafedralında kral Harald V-in vida mərasimində iştirak ediblər; mərasim yerli vaxtla saat 13:00-da başlayıb. Eyni gün Zelenski Oslo'da Baş nazir Yon Qar Störe ilə görüşüb. Görüşdə hava hücumundan müdafiəsinin gücləndirilməsi, xüsusən Patriot sistemləri üçün interceptor raketlərinə olan ehtiyac, Ukraynanın qışa hazırlığı və on ölkəni — Ukrayna, Danimarka, Fransa, Almaniya, İtaliya, Niderland, Norveç, İspaniya, İsveç və Birləşmiş Krallığı birləşdirən FREYJA anti-ballistik proqramı üzrə əməkdaşlıq müzakirə olunub. Zelenski həmçinin Störe-ə kralın vəfatı ilə bağlı başsağlığı verib. Daha sonra Zelenski və Störe, FREYJA proqramında iştirak edən FirePoint, Kongsberg, Weibel, Saab, Diehl Defence, Hensoldt, Thales, Safran, Sener və Leonardo şirkətlərinin rəhbərləri ilə birgə görüş keçiriblər.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Xəbərlər yalnız Ukrayna KİV-ləri və agentlikləri tərəfindən təqdim olunub və buna görə diqqət mərkəzində Ukrayna prezidenti dayanır, səfər Kiyev üçün hərbi-siyasi əhəmiyyət daşıyan hadisə kimi qələmə alınır. Materiallarda Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsinə, Patriot interceptor raketlərinə, qışa hazırlığa və FREYJA proqramına daha çox yer ayrılıb, mərasim isə rəsmi protokol çərçivəsində Zelenskinin başsağlığı ifadəsi ilə qeyd olunub.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr kral Harald V-in hansı xəstəxanada vəfat etdiyi barədə fərqlidirlər: bəziləri Oslo Milli Xəstəxanası (Rikshospitalet), digərləri Oslo Universitet Xəstəxanasını göstərir. Həmçinin yaşla bağlı fərq var: bir mənbə 89 yaşında vəfat etdiyini yazır, digəri 90-cı ilində olduğunu qeyd edir. Bundan əlavə, erkən materiallar FREYJA şirkətləri ilə görüşü və bir sıra müzakirələri planlaşdırılmış kimi təsvir edir, sonrakı hesabatlar isə bu görüşlərin baş tutduğunu yazır.
Kontekst
Kral Harald V avqustun 28-də 89 yaşında vəfat edib və ölüm anında Avropanın ən yaşlı monarxı idi. Onun ölümündən sonra oğlu Haakon taxta çıxıb (bəzi mənbələrdə Haakon VIII kimi qeyd olunur) və sentyabrın 1-də parlament qarşısında and içib. İyulun 13-də Parisdə 'anti-ballistik koalisiya' avropa raket əleyhinə müdafiə sistemi üzərində işə başlayıb. Ukrayna AB krediti hesabına təxminən min Patriot raketi üçün müqavilə imzalamağı planlaşdırır, çatdırılmaların böyük hissəsi gələn illər üzrə paylanacaq. 2023-cü ilin dekabrında kral Harald V Zelenskinı Oslo Kral Sarayında qəbul edib.