Zaporojjye AES-ə xarici elektrik enerjisi bərpa edildi
2026-cı il sentyabrın 7-də Ukrayna mütəxəssisləri işğal altındakı Zaporojjye Atom Elektrik Stansiyasına (ZAES) xarici elektrik enerjisini bərpa ediblər. Stansiya avqustun 20-dən etibarən dizel generatorları ilə işləyirdi; bərpa sentyabrın 5-də qüvvəyə minmiş lokal atəşkəs rejimi çərçivəsində mümkün olub.
Əsas məqamlar
- 7 sentyabr 2026-cı il tarixində saat 19:02-də stansiya 330 kV-lik «Ferosplavna-1» hava xəttinə yenidən qoşulub
- Qoşulma anında stansiyanın elektrik istehlakı 11 MVt təşkil edib
- ZAES avqustun 20-dən etibarən dizel generatorları ilə işləyirdi
- Lokal atəşkəs sentyabrın 5-də, şənbə günü qüvvəyə minib
- IAEA-nın məlumatına görə, dizel generatorları üçün yanacaq ehtiyatları tükənmək üzrə idi
- MAQATE-nin Baş direktoru Rafael Qrossi bərpanı «nüvə qəzasının qarşısının alınması istiqamətində mühüm addım» adlandırıb
- Bütün ZAES reaktor blokları «soyuq dayandırma» (cold shutdown) vəziyyətindədir
Bu niyə vacibdir
İşğal altında olan nüvə obyektində tam stansiya qaralması riskini aradan qaldırmaq və müharibə şəraitində əlavə dizel çatdırılmasına ehtiyacı minimuma endirmək üçün xarici enerjinin bərpası həyati əhəmiyyət daşıyırdı. MAQATE bunu nüvə qəzasının qarşısının alınması istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirib ki, bu da bütün region üçün təhlükəsizlik məsələlərinə diqqəti artırır. Təmir işləri razılaşdırılmış lokal atəşkəs sayəsində həyata keçirilib ki, bu da stansiya ətrafında əldə edilmiş nadir koordinasiyalı de-eskalasiya nümunəsidir.
Nə baş verdi
2026-cı il sentyabrın 7-də saat 19:02-də Ukrayna mütəxəssisləri işğal altındakı Zaporojjye Atom Elektrik Stansiyasını «Ferosplavna-1» 330 kV-lik hava elektrik xəttinə yenidən qoşublar. Qoşulma anında stansiyanın elektrik istehlakı 11 MVt təşkil edirdi. Stansiya 2026-cı il avqustun 20-dən bəri, yəni təxminən üç həftədən artıq müddətdə yalnız dizel generatorları ilə işləyirdi. Təmir işləri sentyabrın 5-də, şənbə günü qüvvəyə minmiş və MAQATE tərəfindən koordinasiya edilən lokal atəşkəs rejimi çərçivəsində Ukrayna energetika mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilib. MAQATE daha əvvəl xəbərdarlıq edib ki, dizel generatorları üçün yanacaq ehtiyatları tükənmək üzrədir və xarici enerjinin bərpası və ya əlavə dizelin çatdırılması olmadığı təqdirdə stansiyanın tam elektriksiz qalma riski bir neçə gün ərzində yaranacaqdı. MAQATE-nin Baş direktoru Rafael Qrossi bərpanı nüvə qəzasının qarşısının alınması istiqamətində mühüm addım adlandırıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün mənbələr Ukrayna dilindədir və təmir işini müvəqqəti işğal olunmuş ərazidə fəaliyyət göstərən «Ukrayna mütəxəssislərinin» əməyi kimi təqdim edir, bununla da xarici enerjinin bərpasında Ukrayna subyektivliyini vurğulayır. Ukrayna KİV-ləri təhlükəsizlik aspektini ön plana çəkir: MAQATE-nin yenidən qoşulmanı nüvə qəzasının qarşısının alınması istiqamətində addım kimi qiymətləndirməsini və stansiyanın avqustun 20-dən etibarən dizeldə işlədiyini xüsusi qeyd edirlər.
Mənbələr nədə fərqlənir
Ukrayna mənbələri arasında xarici enerjinin olmadığı müddətin qiymətləndirilməsində fərq var: bir materialda bu «iki həftədən artıq», digərində isə «təxminən üç həftə» kimi göstərilir. 20 avqust tarixli qaralmanın sayğacı da bir faktdan digərinə fərqli status daşıyır, lakin hər iki halda o, 2026-cı ildə 15-ci və tam miqyaslı işğalın başlanğıcından bəri 27-ci belə insident kimi göstərilir.
Kontekst
ZAES 2022-ci ilin martından Rusiyanın işğalı altındadır və o vaxtdan bəri təkrarlanan elektrik kəsintiləri yaşayır: avqustun 20-dəki qaralma 2026-cı ildə 15-ci, tam miqyaslı işğalın başlanğıcından bəri isə 27-ci belə insident olub. Stansiyanın bütün reaktor blokları «soyuq dayandırma» vəziyyətindədir — yəni reaktorlar işləmir, lakin daimi xarici enerji təchizatı tələb olunur və bu, yalnız dizel generatorları ilə sonsuz müddətə davam etdirilə bilməz.