Trampın xüsusi nümayəndələri Vİtkoff və Kuşner 5–6 sentyabrda Moskva və Kiyevə səfər etməyi planlaşdırırdılar
ABŞ Prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndələri Stiv Vİtkoff və Jared Kuşner 5–6 sentyabrda əvvəlcə Moskvaya, sonra isə Kiyevə səfər etməyi planlaşdırırdılar. Prezident Volodimir Zelenski 4 sentyabrda video-müraciətdə səfərin təsdiqləndiyini bildirib və Ukraynanın hazırlıq gördüyünü deyib. Eyni zamanda, Kyiv Independent mənbəyə istinadən xəbər verib ki, Vİtkoff Kiyevə səfərdən "qorxmağa başlayıb" və Rusiya tərəfi amerikalıları təhlükəli olduğuna inandırır; Reuters isə Rusiyanın planları dəyişdirməyə çalışdığını yazıb. Kreml sözçüsü Dmitri Peskov səfəri "elan etməkdən" imtina edib.
Əsas məqamlar
- ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndələri Stiv Vİtkoff və Jared Kuşner 5–6 sentyabrda əvvəlcə Moskvaya, sonra Kiyevə səfəri planlaşdırırdılar
- 4 sentyabrda Prezident Zelenski video-müraciətdə səfərin təsdiqləndiyini və Ukraynanın hazırlaşdığını bildirib
- Kyiv Independent mənbəyə istinadən yazıb ki, Vİtkoff Kiyevə səfərdən "qorxmağa başlayıb"; Reuters Rusiyanın planları dəyişdirməyə çalışdığını qeyd edib
- Bu, hər iki nümayəndənin Trampın hazırkı prezidentliyi dövründə Ukraynaya ilk səfəri olardı
- Ukrayna Vİtkoff və Kuşneri apreldən dəvət edirdi; avqustun 24-nə planlaşdırılan səfər Rusiyanın Kiyevə güclənmiş zərbələri səbəbindən təxirə salınıb
- 4 sentyabr səhər saatlarında Rusiya dronu Kiyev Beynəlxalq Aeroportuna (Juliani) zərbə endirib; Kiyev ardıcıl doqquz gündür Rusiya dron hücumları altındadır
- Kreml sözçüsü Dmitri Peskov deyib ki, Ukraynada sülh nizamlanmasına keçid üçün konkret ilkin şərtlər hələ yoxdur
- CIA direktoru Con Retkliff 25 avqustda Moskvaya səfər edib; Tramp bu səfərdən "bəlkə bir şey çıxacağını" söyləyib
Bu niyə vacibdir
Bu səfər hər iki xüsusi nümayəndənin Trampın hazırkı prezidentliyi dövründə Ukraynaya ilk səfəri olacaqdı, halbuki onlar əvvəlcədən Moskvaya dəfələrlə səfər etmişdilər — Zelenski bunu "hörmətsizlik" adlandırmışdı. Kiyev və Vaşinton guya müharibənin bitirilməsi planı hazırlamışdılar (atəşkəs, qoşunların geri çəkilməsi, bufer zonası), eyni zamanda Vİtkoff və Kuşnerin Trampa yalnız Rusiya tələblərinə əsaslanan plan təqdim etdiyi bildirilirdi. Səfərin dəfələrlə təxirə salınması ABŞ-ın vasitəçilik səylərindəki gərginliyi və Ukraynanın narazılığını göstərir.
Nə baş verdi
ABŞ Prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndələri Stiv Vİtkoff və Jared Kuşner 5–6 sentyabrda Moskvaya və Kiyevə səfər etməyi planlaşdırırdılar; TASS-a danışan mənbə və Axios-un ABŞ rəsmilərinə istinadən verdiyi məlumata görə, onlar cümə günü yola düşəcək, şənbə günü Moskvada Vladimir Putinlə Kremldə danışıqlar aparacaq, bazar günü isə Kiyevdə Prezident Volodimir Zelenski ilə görüşəcəkdilər. 4 sentyabrda Zelenski video-müraciətdə səfərin təsdiqləndiyini və Ukraynanın hazırlaşdığını açıqlayıb, habelə Ukraynanın hava zərbələri endirməyəcəyini və Rusiyanı eyni təmkinli davranmağa çağırdığını bildirib. Eyni gündə Kyiv Independent, mənbəyə istinadən, Vİtkoff-un Kiyevə səfərdən "qorxmağa başladığını" və Rusiya tərəfinin onu səfərin təhlükəli olduğuna inandırdığını yazıb; Reuters Rusiyanın amerikalıları planları dəyişdirməyə məcbur etməyə çalışdığını, son tarixin hələ müzakirə olunduğunu qeyd edib. RBC-Ukraine və Axios isə səfərin 6 sentyabrda baş tutacağını güman edirdi. Kreml sözçüsü Dmitri Peskov səfəri "elan etməkdən" imtina edib və Ukraynada sülh nizamlanması üçün konkret ilkin şərtlərin hələ olmadığını deyib. 4 sentyabr səhər saatlarında Rusiya dronu Kiyev Beynəlxalq Aeroportuna (Juliani) zərbə endirib, Boryspil yaxınlığındakı logistik obyektlər demək olar ki, hər gün hücumlara məruz qalıb və Kiyev ardıcıl doqquz gündür Rusiya dron hücumları altındadır.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri səfəri Zelenskinin rəsmi təsdiqi, Kiyevə hazırlıq və Rusiyanın Kiyevə davamlı dron hücumları kontekstində işıqlandırıb. Zelenski daha əvvəl Vİtkoff və Kuşnerin dəfələrlə Moskvaya səfər etdiyini, lakin Kiyevə gəlmədiyini "hörmətsizlik" kimi qiymətləndirmişdi. Ukrayna tərəfi 24 avqustda – Müstəqillik Günündə Kiyevdə keçiriləcək tədbirlər çərçivəsində yeni müharibə-bitirmə planının (atəşkəs, qoşunların geri çəkilməsi, bufer zonası) hazırlandığını açıqlayıb. Ukraynalı şərhçilərdən Vadim Denisenko (Radio NV) gözlənilən praktik nəticəni skeptik qiymətləndirib — onun fikrincə, səfər yalnız Kiyevə atəşin bir-iki gün dayandırılmasına gətirə bilərdi. Ukrayna deputatı Aleksey Qoçarenko bildirib ki, Vİtkoff və Kuşner Boryspil aeroportuna təyyarə ilə enməyi planlaşdırırdılar və amerikalılar buna razılaşmağa yaxın idi.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Təqdim olunan mənbələrin hamısı ölkə üzrə Ukraynadır (UA), ona görə də fərqli qeyri-ukraynalı beynəlxalq çərçivə formalaşdırmaq mümkün deyil. Xarici KİV-lər (TASS, Axios, Reuters, Kyiv Independent, RBC-Ukraine, Radio Liberty) ukrayna materiallarında istinad kanalı kimi çıxış edir, lakin əsas mənbə-ölkə kodu bütün hallarda Ukraynadır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr səfərin Kiyev hissəsinin baş tutub-tutmayacağı barədə fərqlidirlər. Zelenski və Axios 5–6 sentyabr marşrutunu təsdiqləyiblər; Kyiv Independent öz mənbəyinə istinadən yazıb ki, Vİtkoff Kiyevə səfərdən "qorxmağa başlayıb" və alternativ planlar müzakirə olunur; Reuters Rusiyanın amerikalıları planları dəyişdirməyə məcbur etməyə çalışdığını, son tarixin hələ dəqiqləşdirilmədiyini qeyd edib. RBC-Ukraine isə eyni gündə mənbəyə istinadən səfərin 6 sentyabr bazar günü baş tutacağını ehtimal edib. Kreml sözçüsü Peskov səfəri "elan etməkdən" birbaşa imtina edib.
Kontekst
CIA direktoru Con Retkliff 25 avqustda Moskvaya səfər edib; Tramp bu səfərdən "bəlkə bir şey çıxacağını" söyləyib. Vİtkoff və Kuşnerin Kiyevə planlaşdırılan səfəri əvvəlcə Ukraynanın Müstəqillik Günü olan 24 avqusta nəzərdə tutulmuşdu, lakin Rusiyanın Kiyevə güclənmiş dron hücumları səbəbindən təxirə salınmışdı. Daha əvvəl, avqustun əvvəlinə planlaşdırılan səfər isə, məlumata görə, Trampın ABŞ–İran gərginliyi səbəbindən diplomatları yaxınında saxlamaq istəməsi üzündən təxirə salınmışdı. Vİtkoff və Kuşner 2025-ci ilin aprelindən bəri Vladimir Putinlə görüşmək üçün Moskvaya dəfələrlə səfər ediblər. 4 sentyabr tarixinə Kiyev ardıcıl doqquz gündür Rusiya dron hücumlarına məruz qalırdı; həmin səhər Rusiya dronu Kiyev Beynəlxalq Aeroportuna (Juliani) zərbə endirərək bir təyyarəyə dəyib.