Putin tərəfindən üçlü zirvə təklifi: Ukrayna yoxsa, nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması?
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Donald Trump və Xi Jinping arasında üçlü zirvə keçirilməsini təklif edib. Təklif hələ təsdiqlənməyib və başlıca maneə onun gündəliyinin fərqlənməsidir: Putin Ukraynanı, Trump isə nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasını ön plana çıxarmaq istəyir.
Əsas məqamlar
- Putin Trump və Xi Jinpinqlə üçlü zirvə keçirilməsini təklif edib.
- Təklif Çinin Şənzəndə APEC sammitini keçirməsindən az bir ay əvvəl gəlib.
- Trump üçlü zirvə fikrinə açıq olduğunu bildirib.
- ABŞ Dövlət Departamenti və Xarici İşlər Naziri Marqo Rubio ideyanı dəstəkləyib.
- Putin Ukraynanı, Trump isə nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasını əsas mövzu etmək istəyir.
- Çin hələ üçlü zirvə üçün rəsmi dəvət verməyib.
- ABŞ üçtərəfli nüvə danışıqlarını davam etdirməyə çağırsa da, Pekinin rəsmi bəyanatında bu məsələ qeyd olunmayıb.
Bu niyə vacibdir
Mümkün zirvə ABŞ, Rusiya və Çini nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması, Ukrayna və ya hər ikisi barədə birbaşa danışmaq imkanı yarada bilər. Gündəlik barədəki razılaşmazlıq, tədbirin keçirilməsinin əsas maneəsidir. Bundan əlavə, Çin hələ dəvət verməyib və mövcud üçtərəfli danışıqlara dəstək əvəzinə rəsmi şəkildə heç bir reaksi bildirməyib. Gər müharibə üzründə atəşkəsə və ya Ukraynada müharibəni bitirmək çərçivəsi yaxın həftələrdə meydana gələrsə, Ukrayna zirvənin əsas mövzusuna çevrilə bilər.
Nə baş verdi
Vladimir Putin, Çinin Şənzəndə APEC sammitinə hostlik etməsindən az bir ay əvvəl Donald Trump və Xi Jinpinqlə üçlü zirvə keçirilməsini təklif etdi. Trump fikrə açıq olduğunu bildirdi, ABŞ Dövlət Departamenti isə üçlü nüvə danışıqları üçün Çinin qoşulmasını yenidən tələb etdi. Lakin zirvə hələ rəsmi deyil. Əsas fərqlənmə budur ki, Putin onu Ukrayna məsələsinə həsr etmək, Trump isə nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasına yönəltmək istəyir. Çin rəsmi şəkildə dəvət verməyib və Trump ilə görüşdən sonra verilən bəyanatda nüvə silahları məsələsinə toxunmayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukraynaya çap edən materiallarda zirvənin Ukrayna üçün əhəmiyyətinə xüsusi diqqət yetirilir və onun ölkənin gələcəyini müəyyən edə biləcəyi hazırlıq kimi təqdim olunur. Ukrayna məsələsinin gündəlikdən kənarlaşdırılması avropa rəhbərlorinin şübhələrini güçləndirəcək. Yaxın həftələrdə atəşkəsə və ya sülh çərçivəsi yaranarsa, Ukrayna birinci zirvənin mərkəzi gündəliyinə çevrilə bilər.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Qatar çapındakı xəbərlər üç zirvəni rəsmi təşəbbüs deyil, Şənzən forumundan əvvəlki gündəbdə duran rəsmi təşəbbüs kimi təqdim edir. Diqqət Trampın açıq mövqeyinə və Marqo Rubionun dəstəyinə yönəldilir, eyni zamanda Çinin dəvət vermədiyi və nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasını şərt kimi qəbul etməyə biləcəği recalled edilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Төләтәләр арасында iki әсas рижа яшәр: Путин tərəfdən vurğulanan Ukrayna məsələsi ilә Trampın təklif etdiyi nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması arasındakı ziddiyyət, həmçinin ABŞ-nın üçtərəfli nüvə danışıqlarını davam etdirməyə çağırışı ilә Çinin rəsmi bəyanatında bu məsələyə toxunmaması arasındakı fərq.
Kontekst
Təklif Çinin 2023-cü ildə Ukrayna üçün təqdim etdiyi sülh planının fonunda gəlib. Həmin plan Rusiya qüvvələrinin Ukrayna ərazisindən çıxarılmasını tələb etmirdi. Yun Sun, Çinin nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasını zirvənin şərti kimi qəbul etməyə müqavim olacağını və təklifin Vaşinqtonun müstəqilliyini sınayacağını gözlədiyini bildirib.