Ukrayna ekspedisiyası Polşada 1944-cü il kütləvi qətliamının qurbanlarının qalıqlarını aşkar edib
Ukraynalı axtarış ekspedisiyası Polşanın Lyublin voyevodalığı, Laskiv kəndindəki pravoslav qəbiristanlığında təxminən 30 cəsəd qalığı tapıb. Qalıqlar 1944-cü ilin martında Armia Krajova və Bataliony Chłopskie hissələrinin hücumu nəticəsində həlak olmuş ukraynalılara məxsusdur. Axtarış işləri Ukrayna Milli Yaddaş İnstitutunun (UINP) sifarişi ilə Lvıv Vilayət Şurasının "Dolya" kommunal müəssisəsi tərəfindən aparılır.
Əsas məqamlar
- Laskiv kəndindəki pravoslav qəbiristanlığında təxminən 30 cəsəd qalığı tapılıb.
- Qalıqlar 1944-cü ilin martında Armia Krajova və Bataliony Chłopskie hissələrinin hücumu zamanı həlak olan ukraynalılara məxsusdur.
- Axtarış işlərini Ukrayna Milli Yaddaş İnstitutu (UINP) sifariş edib, "Dolya" kommunal müəssisəsi aparıb.
- "Dolya" Polşa tərəfindən 31 avqust 2026-cı il tarixli icazə alıb, işlər 6 oktyabrda başlayıb.
- Bu, uzun fasilədən sonra Polşada Ukrayna tərəfinin keçirdiyi ikinci axtarış ekspedisiyasıdır; birincisi 2025-ci ilin payızında Yureçkova kəndində keçirilmişdir.
- Tarixçilərin fərqli qiymətləndirmələrinə görə, 1944-cü ilin martında Laskivdə 300-dən çox insan qətlə yetirilib; Ukrayna-Polşa birgə araşdırması 327 nəfərin həlak olduğunu sənədləşdirib, bəzi tarixçilər isə təxminən 350 qurban göstərir.
- 2025-ci ilin yanvarında Ukrayna ilk dəfə Volın faciəsinin polyak qurbanlarının ekshumasiyasına icazə verib; 2025-ci ilin mayında Ternopil vilayətində 1945-ci il qurbanlarının ekshumasiyası başa çatıb.
Bu niyə vacibdir
Bu kəşf, İkinci Dünya müharibəsi dövrünə aid qəbir yerləri ətrafında həssas ikitərəfli prosesin bərpası deməkdir: Ukrayna tərəfi Polşa ərazisində uzun fasilədən sonra ikinci axtarış ekspedisiyasını həyata keçirib. Tapıntılar, bir kənddə 300-dən çox insanın həlak olduğu bildirilən mühüm mülki kütləvi qırğın hadisəsi ilə bağlıdır. Həm Ukrayna Milli Yaddaş İnstitutu, həm də axtarışı aparan kommunal müəssisə işləri Ukrayna-Polşa işçi qrupunun razılaşması çərçivəsində, ekshumasiya və yenidən dəfn daxil olmaqla, ləyaqətli anma prosesinin hissəsi kimi təqdim edirlər. Hadisə Polşa ilə Kiyev arasında çətin müharibə dövrü yaddaş diplomatiyasının davam etdiyini əks etdirir.
Nə baş verdi
Ukrayna Milli Yaddaş İnstitutunun (UINP) məlumatına görə, ukraynalı axtarış ekspedisiyası Polşanın Lyublin voyevodalığı, Mirçe qminası, Hrubişov pоviatı, Laskiv kəndindəki pravoslav qəbiristanlıqda təxminən 30 cəsəd qalığı aşkar edib. Qalıqlar 1944-cü ilin martında Armia Krajova və Bataliony Chłopskie hissələrinin hücumu nəticəsində həlak olan ukraynalılara məxsusdur; həm tək, həm də qrup şəklində dəfnlər tapılıb. Axtarış işlərini Lvıv Vilayıv Şurasının "Dolya" kommunal müəssisəsi UINP-in sifarişi ilə həyata keçirir; "Dolya" Polşa tərəfindən 2026-cı il avqustun 31-də müvafiq icazəni alıb, işlər oktyabrın 6-da başlayıb. Bu, uzun fasilədən sonra Polşa ərazisində Ukrayna tərəfinin keçirdiyi ikinci axtarış ekspedisiyasıdır; birinci ekspedisiya 2025-ci ilin payızında rəsmi polyak icazəsi əsasında Yureçkova kəndində keçirilmiş və UPA döyüşçülərinin qalıqları tapılmamışdı. Laskivdəki işlər Ukrayna-Polşa ləyaqətli dəfnlər üzrə işçi qrupunun razılaşmalarına uyğun aparılır. Növbəti mərhələdə ekshumasiya, ölülərin yenidən dəfni və xatirələrinin ləyaqətlə anılması planlaşdırılır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr 1944-cü ilin martında Laskivdəki kütləvi qətliamın ümumi qurban sayının fərqli qiymətləndirmələrini təqdim edirlər: bəzi mənbələr "300-dən çox" göstərir, Ukrayna-Polşa birgə araşdırması 1944-cü ildə həlak olmuş 327 Laskiv sakinini sənədləşdirib, bəzi tarixçilər isə təxminən 350 nəfərlik daha yüksək rəqəm irəli sürür. Yekun qurban sayı gələcək tarixi və axtarış işləri nəticəsində müəyyən edilə bilər. Bundan əlavə, kəndin polyak adının yazılışı mənbələr arasında dəyişir (Lasków, Laskiv, Laskіv).
Kontekst
1944-cü ilin martında Laskiv kəndində ukraynalıların kütləvi qətliamı baş verib. "Dolya" kommunal müəssisəsi Polşa tərəfindən 2026-cı il avqustun 31-də verilmiş icazə əsasında axtarış işləri aparır; işlər oktyabrın 6-da başlayıb. Polşa ərazisində insan qalıqlarının tapıldığı son oxşar ukraynalı axtarış ekspedisiyaları 2016-cı ildə keçirilmişdi; 2025-ci ilin payızında Yureçkova kəndində baş tutmuş ekspedisiya isə UPA döyüşçülərinin qalıqlarını tapa bilməmişdi. Polşa 2016-cı ildə Volın faciəsini soyqırım kimi tanıyıb. Polşada ukraynalı abidələrinin dağıdılmasına cavab olaraq, Ukrayna polyak dəfnlərinin ekshumasiyasına moratorium qoymuşdu. 2025-ci ilin yanvarında Ukrayna ilk dəfə Volın faciəsinin polyak qurbanlarının ekshumasiyasına icazə verib, 2025-ci ilin mayında isə Ternopil vilayətində 1945-ci il qurbanlarının ekshumasiyası başa çatıb — Polşa bunu "nailiyyət" kimi qiymətləndirib.