Zelenski və fon der Lyayen arasında söhbət: Aİ Ukraynaya 3 milyard avro hərbi yardım ayıracaq
Prezident Volodimir Zelenski ilə Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen arasında telefon danışığı baş tutub. Zelenski bildirib ki, Aİ oktyabrın 12–18-nə planlaşdırılan həftədə Ukraynaya təxminən 3 milyard avro əlavə hərbi yardım ayıracaq — vəsait dron və raketlərin alınmasına yönəldiləcək. Fon der Lyayen oktyabrın 7-də Ukraynanın artıq 1,24 milyard avro müdafiə tranşını aldığını təsdiqləyib və Zelenskinin atəşkəs çağırışını dəstəkləyib.
Əsas məqamlar
- Zelenski: Aİ oktyabrın 12–18-də Ukraynaya təxminən 3 milyard avro hərbi yardım ayıracaq
- 7 oktyabrda Ukrayna Ukraine Support Loan mexanizmi çərçivəsində 1,24 milyard avro müdafiə tranşını alıb
- Vəsait dron və raketlərin alınmasına, o cümlədən Ukrayna istehsalı olan dron və raketlərə yönəldiləcək
- Ukraine Support Loan proqramı 2026–2027-ci illər üçün nəzərdə tutulub, həcmi 90 milyard avroya qədərdir (60 mlrd müdafiə, 30 mlrd büdcə dəstəyi)
- Söhbətdən qısa əvvəl Rusiyanın "Şahed" dronu Kiyevdə elektrik stansiyasına zərbə endirib, Xarkov vilayətində də enerji obyektlərinə hücumlar olubub
- Zelenski hücumların ABŞ prezidenti Donald Trampın enerji sahəsində atəşkəs haqqında bəyanatından sonra davam etdiyini bildirib
- Aİ 13 oktyabrda Ukraynanın üzvlüyü üzrə daha iki danışıq klasterini (2 və 3) açmağı planlaşdırır
Bu niyə vacibdir
Bu söhbət Ukraynaya əlavə təxminən 3 milyard avro hərbi yardımın ayrılmasını rəsmiləşdirir — vəsait dron və raketlərə, o cümlədən Ukraynada istehsal olunan dron və raketlərə yönəldiləcək. Bu, 2026–2027-ci illər üçün 90 milyard avroya qədər həcmində nəzərdə tutulan Ukraine Support Loan proqramının son tranşıdır və Ukraynanın gələn il üçün maliyyə ehtiyaclarının müzakirə olunacağı Avropa Şurası sammiti ilə birbaşa əlaqəlidir. Eyni zamanda Zelenskinin hesabatı göstərir ki, Rusiyanın enerji infrastrukturuna zərbələri ABŞ-ın enerji sahəsində atəşkəs haqqında bəyanatından sonra da davam edib — bu, yardım paketinin siyasi kontekstini daha da kəskinləşdirir.
Nə baş verdi
Oktyabrın 11-də (bazar günü) Prezident Volodimir Zelenski ilə Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen arasında telefon söhbəti baş tutub. Zelenski bildirib ki, Aİ oktyabrın 12–18-nə planlaşdırılan həftədə Ukraynaya təxminən 3 milyard avro əlavə hərbi yardım ayıracaq. Fon der Lyayen isə Aİ-nin həmin həftə ərzində Ukraynaya dron və raketlər üçün əlavə maliyyə ayıracağını, həmçinin Ukraynanın bu həftə keçiriləcək Avropa Şurası sammitinin gündəliyində mərkəzi yer tutacağını təsdiqləyib. Tərəflər komandalarına gələcək birgə addımları və koordinasiyanı ətraflı müzakirə etməyi tapşırıblar. Zelenski həmçinin qeyd edib ki, söhbətdən qısa əvvəl Rusiyanın "Şahed" dronu Kiyevdə elektrik stansiyasına zərbə endirib, Xarkov vilayətində də enerji obyektlərinə hücumlar baş verib; bu hücumlar ABŞ prezidenti Donald Trampın enerji sahəsində atəşkəs haqqında bəyanatından sonra da davam edib. Zelenski, həmçinin Kanada baş naziri Mark Karni ilə də telefon söhbəti aparıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün on mənbə Ukrayna dilində, Ukrayna əsaslı media və agentliklərdir. Onlar materialı Zelenskinin Aİ-dən təxminən 3 milyard avro hərbi yardım paketi haqqında bəyanatı ilə açır, bunu fon der Lyayenlə danışığın konkret diplomatik nəticəsi kimi təqdim edirlər. Materiallar yardım açıqlamasını Rusiyanın Kiyev və Xarkov vilayətindəki enerji infrastrukturuna zərbələri ilə əlaqələndirir, Zelenskinin ABŞ-ın enerji atəşkəsi bəyanatından sonra hücumların davam etməsi barədə sözlərini önə çəkir. Mənbələr Zelenskini əsas mənbə və Ukraynanı yardımın alıcısı kimi qələmə verir, əvvəlki 1,24 milyard avroluq tranşa görə təşəkkürü və vəsaitin Ukraynada istehsal olunan dron və raketlərə yönəldilməsini vurğulayır. Bir neçə Ukrayna mənbəyi açıqlamanı Aİ-yə üzvlük üzrə 2 və 3-cü klasterlərin yaxınlaşan açılışı ilə birləşdirərək daha geniş Aİ–Ukrayna uyğunlaşma trekinin bir hissəsi kimi təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Ukraynanın Aİ-dən son tranşlarının tarixi və məbləği barədə fərqlənir: bir qisim mənbə 7 oktyabrda 1,24 milyard avroluq müdafiə tranşının Ukraine Support Loan çərçivəsində köçürüldüyünü yazır, digər qisim 2 oktyabrda 2,9 milyard avroluq köçürməni, başqa bir hesabat isə 18 sentyabrda 3,3 milyard avroluq köçürməni qeyd edir. Bu fərqlər eyni köçürmənin fərqli tarix və məbləğlərlə təqdim olunması, yaxud müxtəlif tranşların qarışdırılması ilə izah oluna bilər.
Kontekst
Yeni 3 milyard avroluq paket 7 oktyabrda Ukraynaya köçürülmüş 1,24 milyard avroluq ayrı tranşdan fərqlidir; həmin tranş Ukraine Support Loan mexanizmi çərçivəsində Ukraynada istehsal olunan dron, dron-qarşılayıcı və raketlərə yönəldilmişdi. Ukraine Support Loan 2026–2027-ci illər üçün nəzərdə tutulmuş Aİ proqramıdır, həcmi 90 milyard avroya qədərdir; onun 60 milyard avrosu müdafiəyə, 30 milyard avrosu isə büdcə dəstəyinə ayrılıb və Ukrayna proqram çərçivəsində təxminən 13 milyard avro müdafiə maliyyəsi alıb. 7 oktyabrda Macarıstan Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü ilə bağlı iki klasterin açılmasına razılıq verib və 13 oktyabrda Aİ 2-ci ("Daxili bazar") və 3-cü ("Rəqabət qabiliyyəti və inklüziv artım") klasterləri açmağı planlaşdırır; bu, oktyabrın 12-də Verxovna Radanın təhsil qanununa aid dəyişiklikləri qəbul etməsindən sonra mümkün olub. Fon der Lyayen müharibəni "daha qaranlıq yeni bir mərhələ" kimi xarakterizə edərək Rusiyanın cəbhədə tempini itirərkən ön xətdən xeyli arxada mülki əhaliyə zərbələr endirdiyini bildirib.