Ukrayna ehtiyat lokomotivləri tükənir, Avropa ölkələrindən əlavə mühərrik axtarır
Ukrayna Rusiyanın dəmir yolu və liman infrastrukturasına artan zərbələri fonunda ehtiyat lokomotivlərini demək olar ki, tükətdib. Kənd Təsərrüfatı Naziri Taras Vysotsky Ukraynanın eyni dəmir yolu eninə malik Avropa tərəfdaşları ilə əlavə lokomotiv tədarükü üzrə danışıqlar apardığını bildirib. Limanların bağlı qalması halında ölkə 2026-cu ilin iyunundan 2027-ci ilin iyununa qədər ən azı 8 milyard dollar ixrac gəliri itirə bilər.
Əsas məqamlar
- Ukrayna Kənd Təsərrüfatı Naziri Taras Vysotsky: ehtiyat lokomotivləri "demək olar ki, tükənib"
- Ukrayna eyni dəmir yolu eninə malik Avropa ölkələri ilə əlavə lokomotiv tədarükü üzrə danışıqlar aparır
- 2022-ci ilin fevralından bəri Rusiya 500-dən çox lokomotivi sıradan çıxarıb
- 2026-cı ildə 310 lokomotiv zədələnib — 2022-ci ilin fevralından 2025-ci ilin sonuna qədər olan cəmi dövrdən çox
- 2026-cı ildə Ukrayna 198 liman hücumunu qeydə alıb, o cümlədən limanlardakı gəmilərə 95 və dəniz dəhlizinə 69 zərbə
- Yalnız Pivdennyi (Yujnı) limanı ərazisində üç lokomotiv itirilib
- Vysotsky-nin hesablamasına görə, limanlar bağlı qalsa, Ukrayna 2026-cı il iyun – 2027-ci il iyun arasında ən azı 8 milyard dollar itirə bilər
Bu niyə vacibdir
Qara dəniz limanlarına hücumlar Ukraynanın əsas ixrac marşrutunu iflic etdiyi halda, alternativ olan dəmir yolu və Dunay marşrutlarının işləməsi birbaşa kifayət qədər lokomotivin mövcudluğundan asılıdır. 2026-cı ildə 310 lokomotivin zədələnməsi — bütün 2022–2025 dövründən çox — Rusiyanın dəmir yolu logistikaasına qarşı kampaniyasının sürətləndiyini göstərir. Liman və dəmir yolu buraxılışı olmadan, 2026-cı ilin ortalarından 2027-ci ilin ortalarına qədər gözlənilən 8 milyard dollarlıq ixrac kəsiri ölkə iqtisadiyyatı üçün ağır nəticələr yarada bilər.
Nə baş verdi
Ukrayna Kənd Təsərrüfatı Naziri Taras Vysotsky, Rusiyanın dəmir yolu infrastrukturasına zərbələri fonunda ölkənin ehtiyat lokomotivlərini demək olar ki, tükətdiyini açıqlayıb. Kıyev eyni dəmir yolu eninə (1520 mm) malik Avropa ölkələri ilə əlavə lokomotiv tədarükü üzrə danışıqlar aparır. Yalnız Pivdennyi limanı ərazisində üç lokomotiv itirilib; TİS portunun icraçı direktoru Mikita Qrubov bunu Ukrayna logistikanın artıq zəif nöqtələrindən biri adlandırıb. Rusiya 2026-cı ildə dəmir yoluna hücumları xüsusilə gücləndirib: il ərzində 310 lokomotiv zədələnib, 2022-ci ilin fevralından bəri isə ümumilikdə 500-dən çox lokomotiv sıradan çıxıb. 2026-cı ildə liman infrastrukturasına 198 hücum qeydə alınıb, o cümlədən limanlardakı gəmilərə 95 və dəniz dəhlizinə 69 zərbə. Sentyabr ayında Ukrzaliznytsia-nın Kiyevdəki obyektləri hücuma məruz qalıb, 17 sentyabrda Kiyevin şəhərətrafı elektrik qatarı stansiyası zədələnib, Xarkov vilayətinin Berestin şəhərindəki dəmir yolu stansiyası isə dağıdılıb, 20 sentyabrda isə Vinnitsa vilayətində dəmir yolu infrastrukturu dronlarla vurulub. Vysotsky-nin hesablamasına görə, limanlar bağlı qalsa, Ukrayna 2026-cı ilin iyunundan 2027-ci ilin iyununa qədər ən azı 8 milyard dollar ixrac gəliri itirə bilər — bu, əvvəlki ilin ümumi ixrac gəlirlərinin təxminən 20%-ni təşkil edir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri lokomotiv ehtiyatının tükənməsini və uyğun ölçülü Avropa tərəfdaşları ilə danışıqları təcili həll tələb edən əsas problem kimi önə çəkir. Onlar dəmir yolu zərərini Qara dəniz limanlarına təzyiqlə əlaqələndirir, gözlənilən 8 milyard dollarlıq kəsiri və planlaşdırılan 64 milyon tonluq kənd təsərrüfatı ixracının təxminən yarıya düşə biləcəyini bildirirlər. Daxili müsahiblər — nazir Taras Vysotsky, port rəhbəri Mikita Qrubov, Risoil terminalının sahibi Şota Xajişvili, fermer Volodimir Varbanets, Milli Qvardiyanın komandiri Türür Samosudov — ölkə daxilində insan və əməliyyat təsirini göstərmək üçün istifadə olunur. Xüsusi Ukrayna hədəfləri (Vinnitsa, Kiyevin şəhərətrafı stansiyası, Xarkov vilayətinin Berestini) və 2026-cı ildəki 198 liman hücumunun hesabatı xüsusi qeyd olunur.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Financial Times-un hesabatlarına əsaslanan beynəlxalq yanaşma, hekayəni Ukraynanın lokomotiv ehtiyatının tükənməsi və ölçüyə uyğun Avropa tərəfdaşları ilə danışıqlar fonunda qurur. Beynəlxalq medianın diqqəti zərər rəqəmlərinə (2026-cı ildə 310 zədələnmiş lokomotiv, 2022-ci ildən bəri 500-dən çox) və 8 milyard dollarlıq ixrac itkisi proqnozuna yönəlib ki, bu da əvvəlki il ixrac gəlirlərinin təxminən 20%-nə bərabərdir. Lloyd's List-ə görə, iyul ayı 2022-ci ilin fevralından bəri Qara dənizdə ticarət gəmiçiliyi üçün ən təhlükəli ay olub. BMT Qara dəniz limanlarına Rusiya hücumları ilə əlaqədar ərzaq təhlükəsizliyi riskləri barədə xəbərdarlıq edib.
Kontekst
Yeni hücum dalğasından əvvəl Böyük Odessa limanları Ukrayna kənd təsərrüfatı ixracının təxminən 80%-ni təmin edirdi. 2022-ci ilin fevralından bəri Rusiya ümumilikdə 500-dən çox lokomotivi sıradan çıxarıb. 2026-cı ildə Ukrayna hakimiyyəti liman infrastrukturasına 198 hücum qeydə alıb, o cümlədən limanlardakı gəmilərə 95 və dəniz dəhlizinə 69 zərbə. Avqust ayında, gəmiçiliyin azalmasından sonra, dəmir yolu və Dunay vasitəsilə hər birində təxminən 600 min ton kənd təsərrüfatı məhsulu daşınıb. Ukraynanın Ümumukrayna Aqrar Şurası (VAR) Qara dəniz limanlarına gəmi gəlişinin dayandırılması səbəbindən təcili antikrizis tədbirləri üçün Baş Nazirə müraciət edib.