Rusiya 2027-2028 büdcə layihəsini Dövlət Dumasına təqdim edib: hərbi xərclər rekord həddə, sosial xərclər kəsilib

Bu niyə vacibdir

Layihə büdcəsi Rusiyanın yüksək hərbi xərclərə çoxillik öhdəliyini rəsmiləşdirir: ÜDM-in 6%-dən çoxu və bütün xərclərin təxminən üçdən biri silahlanmaya yönləndirilir, sosial sahələr kəsilir və borc xidməti artırılır. Eyni zamanda dövlət mediasına hərbi xərclərin artımını işıqlandırmamaq və yalnız hökumətyönlü ekspertlərdən istinad etmək barədə şifahi göstərişlər verilməsi, rəqəmlərin siyasi həssaslığını göstərir. Rosstat-ın yoxsulluq və əhali sayı üzrə məlumatları gizlətməsi, müstəqil araşdırmaçıların təsdiqlənmiş təxminən 259 min ölüm halı və şəxsi varisə işləri üzrə 352 mindən çox itki hesablamaları — bütün bunlar fiskal dəyişikliyin müşayiət etdiyi insan itkisi və informasiya nəzarətini açır.

Nə baş verdi

Rusiya hökuməti 2027-2028-ci illər üçün federal büdcə layihəsini 30 sentyabr 2026-cı ildə Dövlət Dumasına təqdim edib. 2027-ci ildə birbaşa hərbi xərclər 17 trilyon rubl (≈205 milyard dollar) həcmində planlaşdırılır ki, bu da cari büdcə qanununda nəzərdə tutulmuş səviyyədən 27% çoxdur. Reuters-in məlumatına görə, "milli müdafiə"yə 17,1 trilyon rubl ayrılır — bu, ÜDM-in 6,9%-i və bütün xərclərin 35%-i deməkdir. 2028-ci ildə birbaşa hərbi xərclər 16,6 trilyon rubla azalacaq. Büdcə kəsiri ÜDM-in 2%-i səviyyəsində proqnozlaşdırılır.

Sosial istiqamətlər kəsilib: sosial siyasət xərcləri 7%, təhsil 6%, səhiyyə 6,8%, milli iqtisadiyyat 7,4% azaldılır. Eyni zamanda dövlət mediasına xərclər 43,2% artırılır, dövlət borcuna xidmət üçün 4,6 trilyon rubl nəzərdə tutulur (cari büdcə ilə müqayisədə 21,6% çox). Aleksandra Prokopenko bütün təhlükəsizlik blokunun — Daxili İşlər Nazirliyi, Rosqvardiya və xüsusi xidmətlər daxil olmaqla — büdcənin 44%-ni təşkil etdiyini qiymətləndirir.

Prezident Administrasiyasının tabeliyindəki media işçilərinə büdcəni işıqlandırarkən "öz təşəbbüslərinə" yol verməmək, yalnız hökumət mətbuat xidmətlərindən və Maliyyə Universiteti, RANEPA və HSE kimi proqov-qurumların ekspertlərindən istifadə etmək şifahi göstərişi verilib. Dövlət mediasına hərbi xərclərin kəskin artımını qeyd etməmək, əvəzinə pensiyalar, məktəb və uşaq bağçalarının tikintisi kimi sosial öhdəlikləri vurğulamaq, Rusiyanın büdcə kəsirini Fransa, Böyük Britaniya və Almaniyanın göstəriciləri ilə müqayisə etmək tapşırılıb (Meduza tərəfindən əldə edilmiş göstərişlər).

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayn mənbəli materiallar büdcəni müharibənin qiyməti prizmasından təqdim edir. NV başlıqda planlaşdırılan rekord hərbi xərcləri və Rusiyadakı insan və sosial itkiləri önə çəkir, ZN.UA isə Kremldən dövlət mediasına gələn susma əmrini mərkəzə qoyur. Çərçivə Rusiyanın rəsmi sosial ritorikası (yoxsulluğun azaldılması, vətəndaşlara dəstək) ilə fiskal reallıq — hərbi xərclərin prioritetləşdirilməsi və informasiya nəzarəti — arasındakı uçuruma yönəlib.

Mənbələr nədə fərqlənir

Müstəqil araşdırmaçılar Rusiyanın hərbi itkilərinin miqyası barədə fərqlənirlər: BBC və Mediazona sentyabr 2026-cı ilə açıq mənbələrdən təxminən 259 min təsdiqlənmiş ad müəyyən edib, lakin varisə işləri əsasında aparılan hesablamalar ümumi itkinin 352 mindən çox ola biləcəyini göstərir.

Kontekst

2021-ci ildən bəri Rusiya rəsmi yoxsulluq həddini real istehlak səbətindən ayıraraq "rəsmi" inflyasiyaya indeksləşdirir — 2026-cı ildə bu hədd ayda 17,700 rubl (≈190 dollar) təşkil edir. Levada Mərkəzinin sorğusuna görə, ruslar özləri sağ qalmaq üçün real minimum ehtiyacı 43,800 rubl olaraq qiymətləndirirlər ki, bu da əhalinin 59%-dən çoxunun faktiki yoxsulluq həddinin altında yaşadığını göstərir. Rosstat yoxsulluq həddinin altındakı insanların mütləq sayını dərc etməyi dayandırıb, əhali sayını isə 2025-ci ilin yanvarındakı 146,1 milyon səviyyəsində dondurub. Vladimir Putin "May fərmanı" çərçivəsində yoxsulluğun 7%-dən aşağı salınması tapşırığının yerinə yetirildiyini rəsmən bildirib.