Rus qüvvələri işğal altındakı Oleqki şəhərində humanitar fəlakət yaradır — minlərlə sakin təchizatsız qalıb
İşğal altındakı Xerson vilayətinin sol sahilində yerləşən Oleqki şəhəri humanitar blokadada qalır və humanitar fəlakətin astanasındadır: sakinlər qida, su, dərman və qaz çıqğalığı ilə üzləşir, Rusiya qüvvələri isə mülki əhalinin təxliyəsinə mane olur. Ukrayna Silahlı Qüvvələri dronlarla təxminən 4 ton qida çatdırıb, lakin Rusiya hərbçiləri yardımı müsadirə edir. Ukrayna ombudsmanı, xarici işlər naziri və Avropa Şurasının insan hüquqları üzrə komissarı beynəlxalq müdaxilə və humanitar dəhliz yaradılmasını tələb edir.
Əsas məqamlar
- Oleqki şəhəri 2022-ci ilin fevralından tam miqyaslı işğalın ilk günlərindən Rusiya işğalı altındadır və 2023-cü ilin iyununda Kaqovka SES-in partladılmasından sonra kütləvi daşqın və dağıntılara məruz qalıb
- Şəhərdə qida, su, dərman və qaz çatışmazlığı var, Rusiya qüvvələri mülki əhalinin təxliyəsinə mane olur; Ukrayna MVA-nın məlumatına görə, Oleqki icmasında təxminən 6 min adam, o cümlədən təxminən 180 uşaq qalıb
- Ukrayna Silahlı Qüvvələri dronlarla işğal altındakı Oleqkiyə təxminən 4 ton qida çatdırıb, lakin Rusiya hərbçiləri yardımı sakinlərdən müsadirə edir
- Slidstvo.İnfo-nun araşdırmasına görə, Oleqkidə Rusiyanın 126-cı müstəqil sahil müdafiə briqadası və 331-ci qvardiya hava-desant polkunun hərbçiləri yerləşdirilib; onların komandirləri humanitar fəlakətlə əlaqələndirilir
- 16 sentyabrda Ukrayna ombudsmanı Dmytro Lubinets Rusiyanın Oleqkidən təxliyə üçün humanitar missiya aparmağa hazır olmadığını bildirib; 25 sentyabrda o, Ukraynanın bir neçə ssenariyə hazır olduğunu açıqlayıb
- 28 sentyabrda Berlində Oleqki sakinlərinə dəstək mərasimi keçirilib; Ukrayna XİN rəhbəri Andriy Sibiha vəziyyəti BMT Baş Assambleyasında qaldıracağını bildirib
Bu niyə vacibdir
Oleqkidəki vəziyyət işğal altında olan ukraynalı mülki şəxslərin qorunması ilə bağlı ciddi narahatlıq doğurur: Rusiya qüvvələri təxliyəyə mane olur, humanitar yardımı müsadirə edir və mülki evləri tutur. Araşdırma konkret Rusiya hərbi hissələrini və onların komandirlərini fəlakətlə əlaqələndirir ki, bu da potensial məsuliyyət mexanizmləri üçün əhəmiyyətlidir. Beynəlxalq reaksiya — Berlin mitinqləri, Avropa Şurası komissarının bəyanatı və BMT-də planlaşdırılan qaldırma — məsələnin beynəlxalq diqqət mərkəzində olduğunu göstərir. 126-cı briqada daxilində Rusiya hərbçilərinin komandanlıq və itkilərin gizlədilməsi haqqında şikayətləri isə Rusiya ordusunda daxili disfunksiyanı açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Nə baş verdi
İşğal altındakı Oleqki şəhəri Xerson vilayətinin sol sahilində 2022-ci ilin fevralından tam miqyaslı işğalın ilk günlərindən Rusiya nəzarətindədir. Şəhər 2023-cü il iyunun 6-da Kaqovka SES-in partladılmasından sonra kütləvi daşqına və dağıntılara məruz qalıb. Hazırda Oleqki humanitar blokada şəraitindədir: sakinlər qida, su, dərman və qaz çıqğalığı ilə üzləşir, Rusiya qüvvələri isə mülki əhalinin təxliyəsinə mane olur. BMT-nin İnsan Hüquqları Monitorinq Missiyasının məlumatına görə, mayın 26-dan etibarən Oleqkiyə qida tədarükü daxil olmayıb. Oleqki hərbi administrasi rəhbəri Tetyana Qasanenkonun sözlərinə görə, sakinlər aclıqdan bitkilərlə — quyuşat (portulak) ilə qidalanmağa məcbur olur, qaçmağa cəhd edənlər isə minalanmış ərazilərdən keçməli olur və bəziləri geri qayıtmır. Rusiya hərbçiləri mülki evləri tutur, sakinləri onları yemləməyə və spirtli içki verməyə məcbur edir; Qasanenko bu hərbçilərin mülki əhali arasında gizlənərək "canlı sipər" yaratdığını bildirir. Slidstvo.İnfo-nun araşdırmasına görə, şəhərdə Rusiyanın 126-cı müstəqil sahil müdafiə briqadası (Qara dəniz donanması) və 331-ci qvardiya hava-desant polku yerləşdirilib; onların komandirləri humanitar fəlakətlə əlaqələndirilir. 126-cı briqada 2014-cü ildə Krımın işğalından sonra Rusiya tərəfinə keçən ukraynalı hərbçilərdən formalaşdırılıb; 331-ci polk 2014-cü ildə İlovayskdən "yaşıl dəhliz" vasitəsilə çıxan ukraynalı hərbçiləri atəşə tutub. İyulun sonunda 126-cı briqadanın hərbçiləri Rusiya Müdafiə Nazirliyinə, Baş Hərbi Prokurorluğa və İstintaq Komitəsinə texnika çatışmazlığı, yaralıların təxliyəsində çətinliklər və real itkilərin gizlədilməsi barədə şikayət ediblər; zəruri tədbirlər həyata keçirilməyib, zənglər sonradan Rusiya resurslarından silinib. Ukrayna Silahlı Qüvvələri dronlarla işğal altındakı Oleqkiyə təxminən 4 ton qida çatdırıb, lakin Rusiya hərbçiləri yardımı sakinlərdən müsadirə edir. 16 sentyabrda Ukrayna ombudsmanı Dmytro Lubinets Rusiyanın təxliyə missiyasını təsdiqləmədiyini açıqlayıb, 25 sentyabrda isə bir neçə ssenariyə hazır olduqlarını bildirib. Xarici işlər naziri Andriy Sibiha vəziyyəti BMT Baş Assambleyasında qaldıracağını söyləyib. 25 sentyabrda Avropa Şurasının insan hüquqları üzrə komissarı Maykl O'Flaherti yerli atəşkəs və təhlükəsiz təxliyə çağırışı edib. 28 sentyabrda Berlində Oleqki sakinlərinə dəstək mitinqi keçirilib, Budapeştdə isə sentyabrın 30-na aksiya planlaşdırılıb. Macarıstandakı Ukrayna icması beynəlxalq təşkilatlara müraciət hazırlayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün mənbələr ukraynalıdır və hadisələri Rusiya hərbi qüvvələrinin humanitar fəlakətə görə məsuliyyəti, işğal qubernatoru Saldonun məlumatları gizlətməsi və işğal altında olan ukraynalı mülki əhalinin əzabları kontekstində işıqlandırır. Xəbərlər ukraynalı rəsmi şəxslərin (ombudsman Lubinets, xarici işlər naziri Sibixa, Xerson OVA rəhbəri Prokudin, Oleqki MVA rəhbəri Qasanenko), dronlarla yardım çatdıran Ukrayna hərbçilərinin, Berlində və Budapeştdə keçirilən ukraynalı həmrəylik aksiyalarının və Slidstvo.İnfo-nun araşdırmasının mərkəzindədir. Materiallar Rusiya hərbçilərinin mülki evləri tutmasını, humanitar yardımı müsadirə etməsini, mülki şəxslərdən "canlı sipər" kimi istifadə etməsini və Oleqkidə işğal "administrasiyasının" faktiki olaraq mövcud olmamasını davamlı vurğulayır. 126-cı briqadanın daxili şikayətləri Rusiya komandanlığının disfunksiyasının və itkiləri gizlətməsinin sübutu kimi təqdim olunur.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq kontekst əsasən ukraynalı mənbələr tərəfindən işıqlandırılır: Berlin mitinqi, Budapeştdə planlaşdırılan aksiya, Avropa Şurası komissarının bəyanatı və BMT Baş Assambleyasında mövzunun qaldırılması niyyəti. Macarıstandakı Ukrayna icması OCHA, OHCHR, MKHQ və UNHCR-ə müraciət hazırlayıb. Bununla belə, materialda beynəlxalq medianın və ya xarici dövlət rəsmilərinin müstəqil şərhi təqdim olunmur.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr 126-cı sahil müdafiə briqadasının komandirinin şəxsiyyəti ilə bağlı fərqlidir: Slidstvo.İnfo-nun istinad etdiyi Rusiya Telegram kanalı may 2025-ci il üçün polkovnik Oleq Aleksandrova işarə edir, "Komandirlərin Provalı" (Komandyry Provalu) müstəqil OSINT layihəsi isə 43 yaşlı Kostyantin Koçetkovu göstərir. Oleqkiyə sonuncu qida tədarükünün tarixi də fərqlidir: BMT-nin İnsan Hüquqları Monitorinq Missiyasının məlumatları mayın 26-na istinad edir, digər mənbə isə "2026-cı ilin mayının sonu"nu göstərir. Şəhərdə qalan uşaqların sayı haqqında da fikir ayrılığı var: Ukrayna rəsmi orqanları Oleqki icması üzrə təxminən 180 uşaq, digər hesabatlar şəhər və ətrafında "təxminən 200 uşaq", Xerson OVA rəhbəri Oleksandr Prokudin isə 2 min insan arasında "təxminən 50 uşaq" göstərir.
Kontekst
Oleqki Xerson vilayətinin sol sahilində, Xerson şəhəri yaxınlığında yerləşir və 2022-ci ilin fevralında tam miqyaslı işğalın ilk günlərindən Rusiya nəzarətindədir. 2023-cü il iyunun 6-da Kaqovka SES-in partladılmasından sonra şəhər kütləvi daşqına və dağıntılara məruz qalıb. Xerson vilayətinin Rusiya tərəfindən təyin olunmuş işğal qubernatoru Volodimir Saldo Oleqkidə qalan əhalinin sayını açıqlamayıb, bunu "qeyri-obyektiv məlumat" adlandırıb. 126-cı müstəqil sahil müdafiə briqadası 2014-cü ildə Ukraynanın keçmiş 36-cı sahil müdafiə briqadasının bazasında, Krımın işğalından sonra Rusiya tərəfinə keçən hərbçilərdən formalaşdırılıb, Krımdakı Perevalne kəndində yerləşir və Rusiyanın "Dnepr" qruplaşmasının tərkibində Xerson istiqamətində fəaliyyət göstərir. 331-ci qvardiya hava-desant polku Rusiya Hərbi Hava Qoşunlarının 98-ci qvardiya hava-desant diviziyasının tərkibində Kostroma vilayətində dislokasiya olunur; 2014-cü ildə onun şəxsi heyəti İlovayskdən "yaşıl dəhliz" vasitəsilə çıxan ukraynalı hərbçiləri atəşə tutub.