Litvada hava təhlükəsi elan edildi, NATO qırıcıları qaldırıldı — sonradan siqnalın quş dəstəsindən gəldiyi müəyyən oldu

Bu niyə vacibdir

Bu hadisə göstərir ki, NATO-nun Baltik hava patrulu missiyası potensial hava məkanı pozuntularına real vaxt rejimində cavab verir — o cümlədən qırıcı pilotunun vizual təsdiqi mərhələsi ilə. Eyni gecə Rusiyanın Ukraynanın qərb bölgələrinə dron zərbələri endirməsi fonunda Litvadakı xəbərdarlıq sərhədlərarası dron təhdidlərinə qarşı regional həssaslığı artırıb. Vilnius aeroportunun müvəqqəti dayandırılması və bir neçə rayon üzrə SMS xəbərdarlıqları isə mülki əhaliyə birbaşa təsir göstərib.

Nə baş verdi

13 sentyabr, bazar günü Litva hakimiyyəti Vilnius şəhəri, Vilnius, Trakai və Elektrənai rayonları üçün hava təhlükəsi elan edib. Səbəb kimi ölkənin hava məkanında şübhəli dronun olması göstərilib. NATO-nun Baltik hava patrulu missiyasının İtaliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus qırıcı təyyarələri Şiaulyay aerodromundan qaldırılıb, Vilnius aeroportu müvəqqəti dayandırılıb, sakinlərə SMS xəbərdarlıqları göndərilib və sığınacaq axtarmaları tövsiyə olunub. Xəbərdarlıq 12:59-da elan edilib və təxminən 38 dəqiqə sonra — əksər mənbələrə görə 13:37-də (Radio Azadlıq isə 13:45 göstərir) ləğv edilib. Litvanın Milli Böhran İdarəetmə Mərkəzi radar siqnallarının quş dəstəsindən qaynaqlandığını və bunun NATO qırıcı pilotu tərəfindən vizual olaraq təsdiqləndiyini bildirib.

Daha əvvəl Mərkəzin rəhbəri Vilmantas Vitkauskas LRT-yə obyektin ən çox ehtimal dron olduğunu və onun Litva hava məkanından təxminən 60–70 km uçaraq Rusiyanın Kalininqrad vilayəti istiqamətində hərəkət etdiyini söyləyib; Litva Silahlı Qüvvələrinin radar stansiyaları obyekti Varena yaxınlığında saat 04:05-də qeydə alıb. Eyni gecə Rusiya dronları Ukraynanın qərb bölgələrinə — o cümlədən İvano-Frankivsk, Lvov vilayətinin Stryi şəhəri və Ternopila zərbələr endirib; Yaquotn (Yahodyn) Polşa sərhəd keçidi yaxınlığında yanacaq stansiyası və yük maşınlarına düşən qırıntılar yanğına səbəb olub, Ukrzaliznitsiya isə sərhəddən 2 km aralıda sərnişin qatarının lokomotivinin vurulduğunu açıqlayıb. Polşanın Silahlı Qüvvələri Operativ Komandanlığının sözçüsü Yacek Qoryşevski həmin gecə Polşaya təhdidin "real" olduğunu deyib, Polşanın müdafiə naziri Vladişav Kosiinyak-Kamış isə ölkə hava məkanının pozulmadığını bildirib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukraynada dərc olunan mənbələr Litvadakı xəbərdarlığı eyni gecə Rusiyanın Ukraynanın qərb bölgələrinə, o cümlədən Polşa ilə sərhəddəki Yaquotn keçidi yaxınlığına endirdiyi dron zərbələri ilə birbaşa əlaqələndirir. Bu yanaşma dron təhdidini Rusiyanın sərhədlərarası təhlükəsi kimi çərçivələyir. Ukrayna mətbuatı həmçinin 2026-cı ilin yazında Litva və Estoniya xarici işlər nazirlərinin Rusiyanı Ukrayna dronlarını qəsdən Baltik ölkələrinə yönləndirməkdə ittiham etdiyini xatırladır.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Beynəlxalq çərçivə sintezdə ayrıca təqdim olunmayıb.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr Litva hava məkanının 13 sentyabrda həqiqətən pozulub-pozulmadığı barədə fərqlidir: NKVC-nin ilk açıqlamaları və rəhbər Vilmantas Vitkauskas-ın LRT-yə verdiyi müsahibə obyektin ən çox ehtimal dron olduğunu və onun Kalininqrad istiqamətində 60–70 km uçduğunu göstərib; sonradan Mərkəz radar siqnallarının quş dəstəsindən qaynaqlandığını və bunun NATO pilotu tərəfindən vizual təsdiqləndiyini bildirib. Həmçinin xəbərdarlığın ləğv vaxtı barədə fərq var: əksər mənbələr 13:37, Radio Azadlıq isə 13:45 göstərir.

Kontekst

Hazırda NATO-nun Baltik hava patrulu missiyasına İtaliya rəhbərlik edir — onun "Eurofighter Typhoon" qırıcıları Litvanın şimalındakı Şiaulyay aerodromunda yerləşir. 13 sentyabrda NKVC-nin ilk açıqlamaları və rəhbərin LRT-yə verdiyi müsahibə obyekti ən çox ehtimal dron kimi qiymətləndirib və onun Litva hava məkanından Kalininqrad istiqamətində təxminən 60–70 km uçduğunu göstərib. Eyni gecə Rusiya dronları Ukraynanın qərb bölgələrinə, o cümlədən Polşa sərhəddəki Yaquotn keçidi yaxınlığındakı yanacaq stansiyasına zərbələr endirib; Polşa rəsmiləri öz hava məkanlarının pozulmadığını açıqlayıb.