Almaniya XİN rəhbəri: Ukrayna Almaniya istehsalı silahları daha çox almalıdır; orduya çağırış yaşlı ukraynalılar qayıtmalıdır
Almaniyanın xarici işlər naziri Yohann Vadepful Bild qəzetinə müsahibəsində Ukraynanın Almaniya istehsalı silahları daha çox almalı olduğunu, Almaniyanın Kiyevə ən böyük donorlardan biri kimi öz müdafiə sənayesinə sifarişlər gözlədiyini bildirib. O, həmçinin Almaniyada olan orduya çağırış yaşlı ukraynalı kişilərin Ukraynaya qayıtmalı olduğunu deyib və Berlinin onları müəyyən etmək üçün məlumat paylaşa biləcəyini, lakin bunun "məcburiyyətsiz" həyata keçirilməli olduğunu vurğulayıb.
Əsas məqamlar
- Almaniya XİN rəhbəri Yohann Vadepful Bild-ə müsahibəsində Ukraynanın Almaniya istehsalçılarından daha çox silah alması lazım olduğunu açıqlayıb.
- Vadepful Almaniyanın Kiyevin ən böyük donorlarından biri olduğunu və bunun öz müdafiə sənayesinə sifarişlər gözləmək hüququ verdiyini deyib; hazırda Almaniya aldığı sifarişlərin həcmini "tam qənaətbəxş" hesab etmir.
- Vadepful Almaniyada olan orduya çağırış yaşlı ukraynalı kişilərin Ukraynaya qayıtmalı olduğunu bildirib, Berlinin onları müəyyən etmək üçün sosial yardım, qeydiyyat və yaşayış icazəsi məlumatlarını paylaşa biləcəyini açıqlayıb.
- O, qayıdışın "məcburiyyətsiz" həyata keçirilməli olduğunu və CSU lideri Markus Zöderin bu mövqeyini dəstəklədiyini qeyd edib.
- Vadepful Kiyevə ötən ay baş tuturan səfəri zamanı Prezident Volodimir Zelenski ilə müdafiə sənayesi iştirakı məsələsini müzakirə etdiyini və Almaniyanın Ukraynanı Rusiya qarşısında müdafiə etməkdə davam edəcəyinə söz verdiyini bildirib.
- İyul ayında Avropa İttifaqı Şurası ukraynalılar üçün müvəqqəti qorumanı 4 mart 2028-ci ilədək uzadıb, eyni zamanda hərbi vəzifələrini yerinə yetirməyən çağırış yaşlı şəxslər üçün onu məhdudlaşdırıb; yeni qaydalar 5 avqust 2026-cı ildən qüvvəyə minib və Macarıstan bu qərara qarşı səs verib.
Bu niyə vacibdir
Vadepfulun açıqlamaları Almaniyanın Ukraynaya hərbi yardımı öz müdafiə sənayesi üçün müqavilələrlə əlaqələndirməyə başladığını göstərir — bu, Kiyevə dəstəyin daha çox transaksion xarakter daşıdığını bildirir. Eyni zamanda, Berlinin Ukraynadakı çağırış yaşlı kişilərin məlumatlarını paylaşmağa hazır olması məlumatların mühafizəsi, diplomatik əlaqələndirmə və xaricdəki ukraynalı qaçqınlara təzyiq məsələlərini gündəmə gətirir. Bu açıqlamalar İyul ayında Aİ Şurasının müvəqqəti qorumanı 4 mart 2028-ci ilədək uzadaraq hərbi vəzifələrini yerinə yetirməyən kişilər üçün məhdudlaşdırması fonunda səslənir və Leiptsig/Halle aeroportuna dron hücumu ilə bağlı Rusiya ilə gərginliyin artdığı bir dövrdə verilir.
Nə baş verdi
Almaniyanın xarici işlər naziri Yohann Vadepful 8 sentyabr 2026-cı ildə Bild qəzetinə müsahibəsində bir neçə əsas açıqlama verib. O bildirib ki, Ukrayna Almaniya istehsalı silahları daha çox almalıdır; Almaniyanın Kiyevin ən böyük donorlarından biri kimi statusu ona öz müdafiə sənayesi üçün sifarişlər gözləmək hüququ verir və hazırda Almaniya aldığı sifarişlərin həcmini tam qənaətbəxş hesab etmir. Vadepful həmçinin Almaniyada yaşayan orduya çağırış yaşlı ukraynalı kişilərin Ukraynaya qayıtmalı olduğunu söyləyib. Onun sözlərinə görə, Almaniya bu şəxslərin qeydiyyatı, sosial yardım və yaşayış icazəsi haqqında məlumatlara malikdir və Ukrayna hökuməti ilə bu məlumatları paylaşa, onlara çağırış və ya qayıdışla bağlı məktublar göndərə bilər. Nazir bu prosesin "məcburiyyətsiz" həyata keçirilməli olduğunu vurğulayıb və Xristian-Sosial İttifaqın (CSU) lideri Markus Zöderin bu tələbini dəstəklədiyini qeyd edib. Vadepful ötən ay Kiyevə səfəri zamanı Prezident Volodimir Zelenski ilə müdafiə sənayesinin Ukraynanın silah alışlarına cəlb edilməsi məsələsini müzakirə etdiyini və Almaniyanın Ukraynanı Rusiya qarşısında müdafiə etməkdə davam edəcəyinə söz verdiyini bildirib. Açıqlamalar İyul ayında Avropa İttifaqı Şurasının müvəqqəti qorumanı 4 mart 2028-ci ilədək uzatması, eyni zamanda hərbi vəzifələrini yerinə yetirməyən çağırış yaşlı ukraynalılar üçün onu məhdudlaşdırması fonunda verilib; yeni qaydalar 5 avqust 2026-cı ildən qüvvəyə minib, Macarıstan isə bu qərara qarşı səs verib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Təqdim olunan bütün mənbələr Ukrayna mediası və agentlikləri olduğu üçün xəbər Vadepfulun açıqlamalarını Ukrayna baxımından təqdim edir. Xəbərlərdə qeyd olunur ki, Aİ səviyyəsində hərbi vəzifələrini yerinə yetirməyən kişilər üçün qorumanın məhdudlaşdırılması tələbi Ukraynanın özündən gəlib — Daxili İşlər və Miqrasiya üzrə Avropa Komissarı Maqnus Brunner bunu açıqlayıb. Ukrayna KİV-i məlumat mübadiləsi təklifini və "məcburiyyətsiz" qayıdış formulunu ön plana çıxarır, eyni zamanda xaricdəki çağırış yaşlı kişilərin Ukraynanın müdafiəsinə qayıtması lazım olduğu vurğulanır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Aİ müvəqqəti qoruma qərarının tarixini fərqli göstərir: bəzi mənbələr üzv dövlətlərin 15 iyulda qorumanı 4 mart 2028-ci ilədək uzatmağa razılaşdığını və Aİ Şurasının 30 iyulda yazılı prosedurlarla bunu təsdiqlədiyini yazır, bir mənbə isə qərarı 4 avqust 2026-cı il tarixli göstərir. Başqa bir fərq müvəqqəti qorumanın məhdudlaşdırılmasının yalnız yeni müraciət edənlərə, yoxsa artıq Aİ-də bu statusa malik şəxslərə də şamil olunub-olunmadığı ilə bağlıdır.
Kontekst
İyul ayında Avropa İttifaqı Şurası ukraynalılar üçün müvəqqəti qorumanı 4 mart 2028-ci ilədək uzadıb və eyni zamanda hərbi vəzifələrini yerinə yetirməyən çağırış yaşlı şəxslər üçün onu məhdudlaşdırıb; 5 avqust 2026-cı ildən 23–60 yaşlı ukraynalı kişilər üçün yeni qaydalar qüvvəyə minib. Macarıstan bu qərara qarşı səs verib, Baş nazir Péter Magyar isə Budapeştin müharibə səbəbindən Ukraynanı tərk edən kişilərə qoruma statusu vermək hüququnu saxlayacağını bildirib. Avropa Komissarı Maqnus Brunner qeyd edib ki, müvəqqəti qorumanın çağırış yaşlı kişilərdən istisna edilməsi tələbi Ukraynanın özündən gəlib. Avqust ayında Almaniyanın Leiptsig/Halle hava limanına dron hücumu cəhdində Rusiyanın iştirak etdiyini açıqlaması və Rusiyanın bu ittihamları rədd etməsi fonunda Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov TASS-a Almaniya ittihamlarını "həqiqi müharibənin başlanğıcı" adlandırıb; Almaniya cavab olaraq Rus konsulluğunun Bonnda və Rusiya Mədəniyyət Mərkəzinin Berlində bağlanmasını əmr edib. Vadepful öz açıqlamalarını Bild qəzetinə verib; Ukrayna ilə Almaniya arasında pilotsuz uçuş aparatları, raketlər və müvafiq proqram təminatının birgə işlənməsi və istehsalını əhatə edən yeni irimiqyaslı müdafiə sənayesi sazişinin hazırlandığı bildirilir.