Çin dövlət şirkətinin Rusiyaya 46 ton karbon lifi materialı göndərdiyi iddia edilib
Araşdırma hesabatlarına görə, Çinin Jilin Chemical Fiber Group şirkəti 2026-cı ilin əvvəlində Rusiyanın Rosatom holdinqinə aid Alabuga-Volokno şirkətinə təxminən 46 ton karbon lifi istehsalında istifadə olunan kimyəvi material göndərib. Yükün sənədlərdə neylon və polyester kimi sintetik liflər kimi gizlədildiyi bildirilir.
Əsas məqamlar
- Jilin Chemical Fiber Group şirkəti 2026-cı ilin əvvəlində Alabuga-Volokno şirkətinə təxminən 46 ton material göndərib.
- Yük Rosatomun törəmə şirkəti olan Alabuga-Volokno üçün nəzərdə tutulub.
- Alabuga-Volokno Tatarıstandakı Alabuga xüsusi iqtisadi zonasında yerləşir və karbon lifi istehsal edir.
- Göndərilən material PAN öncül lifi adlanan və zərbə dronlarının istehsalında istifadə olunan kimyəvi komponentdir.
- Yük sənədlərdə neylon və polyester kimi sintetik liflər üçün nəzərdə tutulan kodlarla gizlədilib.
- Jilin Chemical Fiber Group Qərb sanksiyaları altında deyil, Alabuga-Volokno və UMATEKS isə 2023-cü ildən sanksiyaya məruz qalıb.
- Ekspert David Albright bu PAN həcminin 1,300-ə qədər kamikadze dronu üçün karbon lifi istehsal etməyə kifayət edə biləcəyini təxmin edib.
Bu niyə vacibdir
Bu, Çin dövlət şirkətinin Rusiyada zərbə dronlarının istehsalı üçün əhəmiyyətli materialların tədarükçüsü olmasını göstərən ilkin ətraflı sənədli sübut hesab edilir. Əgər təsdiqlənərsə, ABŞ üçün yeni potensial sanksiya hədəfi yarana bilər. Ekspertin hesablamasına görə, göndərilən PAN miqdarı 1,300-ə qədər kamikadze dronu üçün karbon lifi istehsal etməyə kifayət edə bilər.
Nə baş verdi
2026-cı ilin əvvəlində Çin dövlət şirkəti Jilin Chemical Fiber Group-un Rusiyanın Rosatom şirkətinə aid Alabuga-Volokno müəssisəsinə təxminən 46 ton karbon lifi əsaslı material göndərdiyi bildirilir. Alabuga-Volokno Tatarıstandakı Alabuga xüsusi iqtisadi zonasında yerləşir və aviasiya, raket, dron, gəmiqayırma və zirehli texnika üçün 39 karbon lifi məhsulu istehsal edir. Yükün təsviri neylon və polyester kimi mülki sintetik liflər üçün gömrük kodları altında verilib. Sənədləri Ukrayna Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Mərkəzi toplayıb və ABŞ və Böyük Britaniya hökumətlərinə təqdim edib; onların autentikliyi ABŞ Nümayəndələr Palatasının Çin üzrə Xüsusi Komitəsi və Ukrayna hökuməti tərəfindən təsdiqlənib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri araşdırmanı Çin dövlət şirkətinin Rusiya zərbə dronlarının istehsalı üçün material təmin etməsinə dair ilkin konkret sənədli sübut kimi təqdim edir. Xüsusi diqqət Ukrayna Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Mərkəzinin sənədləri toplayaraq ABŞ və Böyük Britaniya hökumətlərinə ötürməsinə yönəldilir. Bundan əvvəl Ukrayna Hərbi Kəşfiyyat İdarəsi Çinin Rusiyaya birbaşa hərbi yardım göstərmədiyini bildirmişdi; yeni sənədlər bu açıqlamanı ziddiyyətli və natamam görünən mənzərə yaradır.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq hesabatlar, xüsusilə Politico-ya əsaslanan materiallar, əsas diqqəti Jilin Chemical Fiber Group ilə Rosatomun törəmə şirkəti Alabuga-Volokno arasındakı əlaqəyə yönəldir. Vurğulanan əsas məsələlər sanksiyalardan yayınma, yanlış gömrük kodları və sanksiya altında olmayan Çin şirkətinin potensial yeni hədəfə çevrilməsidir. Eyni zamanda Pekin Rusiyaya silah və ya hərbi təyinatlı ikiqat istifadəli mallar təqdim etməkdən imtina edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Əvvəlki Ukrayna açıqlamaları ilə yeni araşdırma nəticələri arasında ziddiyyət var: Hərbi Kəşfiyyat İdarəsi iyun ayında Çinin Rusiyaya birbaşa hərbi yardım göstərmədiyini bildirmişdi, lakin sənədlər Çin dövlət şirkətinin dronlar üçün kritik əhəmiyyətli materialları birbaşa tədarük etdiyini göstərir. Pekin Rusiyaya hərbi dəstək verdiyini rədd edir, Rosatom isə Çinlə əməkdaşlığın qanunvericiliyə tam uyğun olduğunu deyir. Jilin Chemical Fiber Group isə Politico-nun şərh sorğusuna cavab verməyib.
Kontekst
Alabuga-Volokno, Rosatomun UMATEKS bölməsinə aid olan və Tatarıstandakı Alabuga xüsusi iqtisadi zonasında fəaliyyət göstərən şirkətdir. Şirkət 2023-cü ildən ABŞ, ABŞ, Ukrayna, Avropa İttifaqı, Yeni Zelandiya və İsveçrə sanksiyaları altındadır. Jilin Chemical Fiber Group kimyəvi və kompozit materialların istehsalçısıdır və Qərb sanksiyaları altında deyil. 2022–2026-cı illərdə Jilin-dən Alabuga-Volokno-ya PAN öncül lifi tədarükü üçün ən azı səkkiz tender aşkar edilib. Geran dronları Rusiyanın İran Shahed tipli uzaqmənzilli kamikadze pilotsuz uçan aparatlarının analoqudur.