ABŞ senatorları Starlink məhdudiyyətləri fonunda Maskan təsirindən narahatdır
ABŞ senatorları Ukraynada Starlink süni peyk rabitəsinin sürət məhdudiyyətlərinin hərbi imkanları pozduğu xəbərlərindən sonra narahatlıqlarını bildirib, SpaceX-dən asılılıq və İlon Maskın təsiri ilə bağlı araşdırma və rəqabət tələb ediblər. Respublikaçı senator Kevin Kramer birmənalı şəkildə bir şirkətdən asılılığın təhlükəsizlik problemi yaratdığını deyib, demokrat senator Riçard Blümental isə Ukraynanın Starshield-ə çıxışının itirilməsi ilə bağlı araşdırma açıb. Oktyabrın 22-də Donald Tramp məhdudiyyətlərin götürüldüyünü bildirib, lakin Ukrayna rəsmiləri sistemin tam bərpa olunmadığını deyirlər.
Əsas məqamlar
- 14 oktyabrda Starlink-in sürət məhdudiyyəti məlum olub; bu, Ukraynada bir sıra mühüm hərbi əməliyyatların pozulması ilə nəticələnib.
- Ukrayna Müdafiə Nazirliyindəki mənbə Starlink sürətinin 160 km/saatdan yuxarı məhdudlaşdırıldığını təsdiqləyib.
- Respublikaçı senator Kevin Kramer (Şimali Dakota) SpaceX-dən asılılığın və İlon Maskın təsirinin ABŞ-ın kosmik məkanı qorumaq qabiliyyəti üçün təhlükə yaratdığını bildirib.
- Kramer Konqres və Pentaqonu peyk istehsalı və buraxılışında rəqabəti artırmaq üçün əhəmiyyətli vəsait ayırmağa çağırıb, Starshield kimi sistemlərin istifadəsinin yalnız ABŞ hökumətinin nəzarəti altında olmalı olduğunu deyib.
- Demokrat senator Riçard Blümental Ukraynanın Starshield-ə çıxışının itirilməsi və bunun müdafiə qabiliyyətini zəiflətməsi ilə bağlı araşdırma başladıb.
- 22 oktyabrda Donald Tramp İlon Maskın Starlink üçün sürət məhdudiyyətlərini götürdüyünü açıqlayıb, lakin Ukrayna rəsmiləri sistemin tam bərpa olunmadığını bildiriblər.
- Məhdudiyyətləri kim tətbiq edib və götürüb sualı mübahisəlidir: The Telegraph-ın yazdığına görə, Mask bunu şəxsən başladıb, lakin Mask özü qərarın ABŞ hökuməti tərəfindən verildiyini deyib, Tramp isə bu qərarı özünün vermədiyini bildirib.
Bu niyə vacibdir
Məhdudiyyətlər Ukraynanın hərbi əməliyyatlarını və müdafiə qabiliyyətini zəiflədib, eyni zamanda strateji əhəmiyyətli kosmik və rabitə infrastrukturunda ABŞ-ın tək bir özəl şirkətdən asılılığını ortaya qoyub. Qanunvericilər hökumət nəzarətinin gücləndirilməsini, peyk bazarında rəqabətin artırılmasını və müharibə şəraitində rabitəyə təsir edən qərarlar üçün hesabatlılığın təmin olunmasını tələb edirlər. Məhdudiyyətlərin kimin tətbiq etdiyi və götürdüyü ilə bağlı mübahisələr Ukraynaya və özəl kosmik şirkətlərə qarşı gələcək ABŞ siyasətinə təsir göstərə bilər.
Nə baş verdi
14 oktyabrda Starlink süni peyk rabitəsinin sürətinin məhdudlaşdırıldığı məlum olub. Ukrayna Müdafiə Nazirliyindəki mənbə sürətin 160 km/saatdan yuxarı məhdudlaşdırıldığını təsdiqləyib; bu, Ukraynada bir sıra mühüm hərbi əməliyyatların pozulması, rabitədə fasilələr və dronların, o cümlədən interceptor pilotsuz uçuş aparatlarının işinə mümkün mənfi təsirlərlə müşayiət olunub. 22 oktyabrda ABŞ Prezidenti Donald Tramp İlon Maskın Starlink üçün sürət məhdudiyyətini götürdüyünü açıqlayıb, lakin Tramp qərarın özü tərəfindən verilib-verilmədiyini dəqiqləşdirməyib; The Wall Street Journal isə Trampın Maskdan bu məhdudiyyəti ləğv etməyi xahiş etdiyini yazıb. Ukrayna rəsmiləri Tramp-Mask danışığından sonra sistemin tam bərpa olunmadığını bildiriblər. Respublikaçı senator Kevin Kramer (Şimali Dakota) birməmalı şəkildə bir şirkətə və Maskın təsirinə görə narahatlığını ifadə edərək Konqres və Pentaqonu peyk istehsalı və buraxılışında rəqabəti artırmaq üçün əhəmiyyətli vəsait ayırmağa, Starshield kimi sistemlərin istifadəsinin yalnız ABŞ hökumətinin nəzarəti altında olmasına çağırıb. Demokrat senator Riçard Blümental Ukraynanın Starshield-ə çıxışının itirilməsi və bunun müdafiə qabiliyyətinə təsiri ilə bağlı araşdırma başladıb.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Xarici çərçivələmə əsasən ABŞ-ın milli təhlükəsizlik narahatlıqlarına diqqət yetirir: bir şirkətdən və bir şəxsdən asılılıq, hökumət nəzarəti və Konqresin rəqabət tələbləri ön plana çıxır. Materiallar SpaceX, ABŞ hökuməti və Donald Tramp arasında mübahisəni təqdim edir, Trampın zənginin məhdudiyyətlərin ləğvində rol oynadığını qeyd edirlər.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr məhdudiyyətləri kim tətbiq edib və ləğv etdirib sualında fərqlənir. The Telegraph yazıb ki, Mask məhdudiyyətləri şəxsən tətbiq edib, lakin Mask 14 oktyabrda bildirib ki, qərarı ABŞ hökuməti verib; Tramp isə qərarı özünün vermədiyini deyib. Bundan əlavə, Tramp onun Maska şəxsən zəng edib-etmədiyini dəqiqləşdirməyib, The Wall Street Journal isə Trampın belə bir xahişlə zəng etdiyini yazıb.
Kontekst
Starlink və Starshield Ukraynada istifadə olunan süni peyk rabitə xidmətləridir. Sürət məhdudiyyətlərindən sonra hərbçilər və ekspertlər rabitədə fasilələr və interceptor dronların işinə mümkün mənfi təsirlər barədə məlumat veriblər. Ukrayna rəsmiləri məhdudiyyətlər götürüldükdən sonra xidmətin tam bərpa olunmadığını bildiriblər.