Zelenski Norveç səfərində üç birgə müdafiə layihəsi elan etdi
Prezident Volodimir Zelenski 20-21 oktyabr tarixlərində Norveçə səfəri çərçivəsində Baş nazir Conas Qar Störe, müdafiə naziri Ture Sandvik və Kongsberg şirkətinin rəhbərliyi ilə görüşlər keçirib. Görüşlərdə Ukrayna ilə Norveçin üç birgə müdafiə layihəsi üzərində işlədiyi, o cümlədən "Şahed" pilotsuz təyyarələrinə qarşı, Avropa anti-ballistik FREYJA proqramı çərçivəsində və hava hücumundan müdafiəsi ilə peyk rabitəsi istiqamətində əməkdaşlıq edildiyi açıqlanıb.
Əsas məqamlar
- Zelenski 20-21 oktyabr tarixlərində Norveçdə Baş nazir Störe, müdafiə naziri Sandvik və Kongsberg-in rəhbərliyi ilə görüşüb
- Ukrayna və Norveç üç birgə müdafiə layihəsi üzərində işləyir: "Şahed" əleyhinə, FREYJA anti-ballistik proqramı, habelə hava hücumundan müdafiəsi və peyk rabitəsi
- "Şahed" əleyhinə layihənin ilk nəticələri 1,5-2 ay ərzində gözlənilir; NORVEç FREYJA proqramında fəal iştirak edir
- Ukraynanın cari maliyyə ili üçün 3,5 mlrd avro (4,1 mlrd dollar) büdcə kəsiri qalır və bu məsələ norveçli tərəfdaşlarla müzakirə olunub
- Norveç Ukraynaya əlavə 750 milyon norveç kronu (təxminən 78,5 milyon dollar) məbləğində dövlət dəstəyi ayıracaq
- Zelenski 20 oktyabrda Störe və Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb ilə birgə ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoffla danışıqlar aparıb
- 20 oktyabrda Zelenski Norveç kralı ilə də görüşüb; gündəlikdə həmçinin enerji dəstəyi, uşaqların qaytarılması və sığınacaqlar məsələləri olub
Bu niyə vacibdir
Bu səfər Ukrayna və Norveç arasında müdafiə-sənaye sahəsində üç konkret birgə layihəni rəsmiləşdirir: "Şahed" əleyhinə tədbirlər üçün 1,5-2 aylıq çox yaxın müddət, FREYJA anti-ballistik proqramında irəliləyiş və hava hücumundan müdafiəsi ilə peyk rabitəsinin inkişafı. Eyni zamanda Ukrayna hökuməti 3,5 mlrd avroluq büdcə kəsirini bağlamaq üçün norveçli tərəfdaşlara müraciət edib, bu da müharibə dövründə maliyyə ehtiyaclarının miqyasını göstərir. Norveçin əlavə 750 milyon kron (78,5 milyon dollar) ayırması və Ukraynanın sülh perspektivini ABŞ-Rusiya dialoqu ilə əlaqələndirməsi səfərin diplomatik çəkisini artırır.
Nə baş verdi
Prezident Volodimir Zelenski 20 oktyabrda Norveçə gəlib, ilk gün Baş nazir Conas Qar Störe, Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb və ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoffla danışıqlar aparıb, həmçinin Norveç kralı, Stortinqin spikeri və bütün siyasi partiyaların liderləri ilə görüşüb. 21 oktyabrda Zelenski Störe ilə ikinci dəfə görüşüb, müdafiə naziri Ture Sandvik və NASAMS istehsalçısı Kongsberg-in baş direktoru Eirik Li ilə də danışıqlar keçirib. Görüşlərdə Ukrayna və Norveçin üç birgə müdafiə layihəsi üzərində işlədiyi açıqlanıb: "Şahed" əleyhinə (ilk nəticələr 1,5-2 ay ərzində gözlənilir), Avropa anti-ballistik FREYJA proqramı (Norveç artıq fəal iştirakçıdır və sınaqların ilin sonuna qədər sürətləndirilməsi qararlaşdırılıb) və hava hücumundan müdafiəsi ilə peyk rabitəsinin inkişafı. Ukrayna tərəfi cari maliyyə ili üçün 3,5 mlrd avroluq (4,1 mlrd dollar) büdcə kəsirinin bağlanmasını norveçli tərəfdaşlarla müzakirə edib. Norveç Ukraynaya əlavə 750 milyon norveç kronu (təxminən 78,5 milyon dollar) dövlət dəstəyi ayıracaq. Müzakirələrə həmçinin enerji dəstəyi paketi, deportasiya olunmuş uşaqların qaytarılması, uşaqlar üçün sığınacaqların tikintisi və məktəb avtobusu proqramları daxil olub.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrdə FREYJA proqramı üzrə sınaq tarixinin "cari ilin sonuna" və ya "2026-cı ilin sonuna" kimi qeyd edilməsi arasında fərq var; verilmiş material bu cür fərqi aradan qaldırmır (ЛІГА.net LB.ua, hromadske, НВ). Zelenskinin görüşdüyü Norveç monarxının adı bəzi mənbələrdə Kral V Harald, digərlərində Kral Haakon VIII kimi göstərilir; verilmiş material bu variantları uzlaşdırmır (НВ).
Kontekst
Ukrayna 2022-ci ildən bəri Kongsberg istehsalı NASAMS sistemlərini alır; şirkət və Ukrayna müəssisəsi keçən il NASAMS üçün raketlərin birgə istehsalına dair razılığa gəlib. Kongsberg-in 2025-ci ilin mayına olan məlumatına görə, NASAMS sistemləri 900-dən çox hava hədəfini 94% effektivliklə vurub. Norveç FREYJA Avropa anti-ballistik proqramında səfərdən əvvəl də fəal iştirakçı olub. Oktyabrın əvvəlində Ukrayna hava qüvvələri süni intellektli robotik turretlərlə pilotsuz təyyarələri vurduğunu açıqlayıb, müdafiə nazirliyi isə Rusiyanın saatda 800 km sürətə çatan reaktiv pilotsuz təyyarələr hazırladığını bildirib. Səfər çərçivəsində Kral, Stortinq spikeri və partiya liderləri ilə ayrıca görüşlər, həmçinin 20 oktyabrda ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff və Finlandiya Prezidenti Stubb ilə üçtərəfli danışıqlar baş tutub.