Ukrayna Rusiya vətəndaşına işğal olunmuş ərazilərdən oğurlanmış taxılın ixracına görə müharibə cinayəti şübhəsi ilə xəbərdarlıq edib
Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti və Baş Prokurorluq MATROS POZYNICH yük gəmisinin Rusiya vətəndaşı olan kapitanına 2022–2023-cü illərdə işğal olunmuş Sevastopoldan Latakiya limanına (Suriya) 54 000 tondan çox oğurlanmış ukrayna taxılının qeyri-qanuni ixracına görə müharibə cinayəti şübhəsi ilə xəbərdarlıq edib. Müvəqqəti Baş prokuror Anton Kovalski bildirib ki, bu, Ukraynada işğal olunmuş ərazilərdən taxıl ixracına dair ilk belə hüquqi qiymətləndirmədir.
Əsas məqamlar
- Xəbərdarlıq 19 oktyabr, bazar ertəsi tarixində SBU və Baş Prokurorluq tərəfindən elan edilib
- Şübhəli şəxs MATROS POZYNICH yük gəmisinin kapitanı, Rusiya vətəndaşıdır
- Gəmi işğal olunmuş Sevastopoldan Latakiya limanına 54 374 ton ukrayna taxılı daşıyıb (27 074 ton — 2022-ci ilin noyabrı, 27 300 ton — 2023-cü ilin yanvarı)
- Bu, Ukraynada işğal olunmuş ərazilərdən taxıl ixracına görə müharibə cinayəti kvalifikasiyasının ilk halıdır
- Kapitan yükü Rusiya mənşəli məhsul kimi göstərib, marşrutu gizlətmək üçün gəminin AIS sistemini söndürüb və yanlış mövqe məlumatları ötürüb
- Şübhəli şəxsə Ukrayna Cinayət Məcəlləsinin 438-ci maddəsinin 1-ci hissəsi və 332-1-ci maddəsinin 2-ci hissəsi ilə ittiham irəli sürülüb
- Xəbərdarlıq qiyabi (in absentia) qaydada verilib və iş üzrə digər iştirakçıların müəyyən edilməsi üzrə tədbirlər davam etdirilir
Bu niyə vacibdir
Bu iş Ukraynada işğal olunmuş ərazilərdən taxılın qeyri-qanuni ixracını müharibə cinayəti kimi hüquqi cəhətdən qiymətləndirən ilk hal olub, bu da oxşar işlər üçün presedent yaradır. 54 000 tondan çox taxılın iki ayrı göndərişlə daşınması tək bir insidentdən daha geniş, koordinasiya edilmiş bir sxemə işarə edir. İstintaqın beynəlxalq ekspertlərlə birgə aparılması istifadə olunan hüquqi və sübut bazasının Ukraynanın daxili prosessualarından kənarda da istifadə oluna biləcəyini göstərir. Şübhəli şəxsə qiyabi xəbərdarlıq edilməsi və istintaqın daha geniş iştirakçıların müəyyən edilməsinə yönəlməsi gələcək ittihamların mümkünlüyünü saxlayır.
Nə baş verdi
19 oktyabr 2026-cı ildə Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti (SBU) və Baş Prokurorluq MATROS POZYNICH yük gəmisinin Rusiya vətəndaşı olan kapitanına müharibə cinayəti şübhəsi ilə xəbərdarlıq edib. İstintaqın versiyasına görə, kapitan 2022-ci ilin noyabrında və 2023-cü ilin yanvarında bağlı Sevastopol dəniz limanına gəminin iki qeyri-qanuni girişini təmin edib. Həmin gəmilərə işğal olunmuş ərazidə Ukrayna taxılı yüklənib və Rusiya mənşəli məhsul kimi göstərilərək Latakiya (Suriya) limanına göndərilib. İki reys üzrə ümumilikdə 54 374 ton taxıl daşınıb — noyabr 2022-ci ildə 27 074 ton və yanvar 2023-cü ildə 27 300 ton. Marşrutu və işğal olunmuş Krıma girişləri gizlətmək üçün kapitan gəminin Avtomatik İdentifikasiya Sistemini (AIS) mütəmadi olaraq söndürüb və yalançı mövqe məlumatları ötürüb. Şübhəli şəxsə Ukrayna Cinayət Məcəlləsinin 438-ci maddəsinin 1-ci hissəsi (müharibə qanunları və adətlərinin pozulması) və 332-1-ci maddəsinin 2-ci hissəsi (işğal olunmuş əraziyə giriş qaydalarının pozulması) ilə ittiham irəli sürülüb. Müvəqqəti Baş prokuror Anton Kovalski qeyd edib ki, sadəcə ixrac faktının sübuta yetirilməsi cinayət məsuliyyəti üçün kifayət deyildir — istintaq həmçinin taxılın mənşəyini, qeyri-qanuni müsadirənin şəraitini, hərəkət marşrutunu, gizlətmə üsullarını və konkret şəxslərin qəsdli iştirakını müəyyən etməlidir. Həmçinin bildirilib ki, iş üzrə yeni hüquqi və sübut yanaşması Baş Prokurorluq prokurorları, SBU istintaqçıları və əməliyyatçıları ilə beynəlxalq ekspertlər tərəfindən birgə hazırlanıb. Bu yanaşma yalnız işğal olunmuş ərazidə birbaşa qeyri-qanuni müsadirə həyata keçirənləri deyil, həm də ixracı qəsdən asanlaşdıran və ya malların əsl mənşəyini gizlədən şəxsləri də məsuliyyətə cəlb etməyə imkan verir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatında SBU və Baş Prokurorluğun birgə elanı rəsmi və presedent yaradan addım kimi təqdim olunur. Diqqət şübhəli şəxsin rus vətəndaşlığına, oğurlanmış taxılın həcminə (54 000 tondan çox) və gizlətmə üsullarına (yanlış mənşə göstəricisi, söndürülmüş AIS, saxta mövqe məlumatları) yönəldilir. Hesabatlar işin hüquqi əhəmiyyətini — işğal olunmuş ərazilərdən taxıl ixracı üzrə ilk müharibə cinayəti kvalifikasiyası — ön plana çəkir və müvəqqəti Baş prokuror Anton Kovalskinin beynəlxalq ekspertlərlə birgə hazırlanmış sübut çərçivəsi barədə açıqlamasını ətraflı şəkildə təqdim edir. İstintaqın daha geniş iştirakçıların axtarışına yönəlməsi vurğulanaraq, gələcəkdə digər ittihamların mümkünlüyünə işarə edilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında kiçik bir fərq var: bəzi Ukrayna KİV-ləri (NV, hromadske, Radio Svoboda) ikinci taxıl göndərişinin 2023-cü ildə baş verdiyini qeyd etsə də, dəqiq yanvar tarixini ayrıca göstərmir; digər mənbələr isə ikinci reysin məhz 2023-cü ilin yanvarında həyata keçirildiyini bildirir. Bu, ikinci göndərişin dəqiq tarixi barədə hesabatların bərabər olmadığını əks etdirir.
Kontekst
İstintaqın versiyasına görə, taxıl işğal olunmuş Krımdakı Sevastopolda Rusiya nümayəndələri tərəfindən qeyri-qanuni müsadirə edilib və Suriyanın Latakiya limanına daşınıb. Kapitan yükü Rusiya mənşəli məhsul kimi göstərib, marşrutu və işğal olunmuş Krıma girişləri gizlətmək üçün gəminin AIS sistemini mütəmadi olaraq söndürüb və yanlış mövqe məlumatları ötürüb. Müvəqqəti Baş prokuror Anton Kovalski qeyd edib ki, sadəcə ixrac faktının sübuta yetirilməsi cinayət məsuliyyəti üçün kifayət deyildir — istintaq həmçinin taxılın mənşəyini, qeyri-qanuni müsadirənin şəraitini, hərəkət marşrutunu, gizlətmə üsullarını və konkret şəxslərin qəsdli iştirakını müəyyən etməlidir.