MI5 rəhbəri Rusiyanı Britaniya üçün "bir nömrəli aqressor" adlandırıb

Bu niyə vacibdir

Bu, MI5-in illik ünvanında Britaniyaya təhdidlər barədə ən yüksək səviyyəli açıq qiymətləndirmədir və Rusiyanı əsas dövlət aqressoru kimi müəyyənləşdirir, bunu Ukraynanı dəstəkləyən Avropa ölkələrinə qarşı Rusiya hibrid əməliyyatları ilə əlaqələndirir. Çıxış eyni zamanda yaxın günlərdə aşkarlanan RAF Fairford-a qarşı şübhəli sui-qəsdi İranın Britaniya ərazisindəki fəaliyyətinin daha geniş kontekstinə yerləşdirir, İranın daxili imkanlarının istifadə etdiyi vasitəçilərin hazırlıq səviyyəsi ilə məhdudlaşdığını etiraf edir. MI5 rəhbəri dövlət təhdidlərinin son onillikdə dörd dəfə artdığını və onların artıq Soyuq Müharibə dövründən daha çox resurs tələb etdiyini bildirməklə kəşfiyyat xidməti qarşısındakı çağırışın miqyasını göstərir.

Nə baş verdi

Böyük Britaniyanın MI5 kəşfiyyat xidmətinin rəhbəri Ken MakKallam 13 oktyabr – çərşənbə axşamı günü illik təhdidlər nitqini çıxış edib. O, Rusiyanı Britaniya üçün "bir nömrəli aqressor" adlandırıb və Rusiyanın Ukraynanı dəstəkləyən ölkələrə qarşı diversiya, kiberhücumlar, bomba təhdidləri və digər hibrid üsullarla müharibəni gücləndirdiyini söyləyib. MakKallam Rusiyanın Ukraynadakı irəliləyişini "minimal və dəhşətli dərəcədə bahalı" adlandırıb, Almaniyanın hava limanında yük təyyarəsinə pilotsuz uçuş aparatı ilə hücum cəhdini və Polşanın enerji infrastrukturuna kiberhücumu Rusiya hibrid taktikalarına misal göstərib. O, həmçinin Avropa kəşfiyyat xidmətlərinin Rusiyanın "ənənəvi münaqişə həddini aşmağa bir addım qalan" taktikalardan istifadə etdiyinə dair qiymətləndirmələrini dəstəkləyib.

İrana gəldikdə, MakKallam İranın hədəflərini hərbi obyektlər daxil daha mürəkkəb hədəflərə yönəltdiyini bildirib, son bir ildə İranla bağlı əməliyyatların Britaniyada 50-dən çox saxlamaya səbəb olduğunu açıqlayıb. O, RAF Fairford-a qarşı hazırlanan şübhəli sui-qəsdin tək hadisə olmadığını, oxşar halların təkcə Britaniyada deyil, dünyada baş verdiyini vurğulayıb. Süni intellekt mövzusunda MakKallam terrorçuların artıq kəşfiyyat və pilotsuz uçuş aparatları hücumlarının planlaşdırılması üçün ondan istifadə etdiyini, ən böyük narahatlığın isə hələ reallaşmamış – ekstremistlərin süni intellektlə bioloji silahlar hazırlaya və ya yeni patogenlər yarada biləcəyi potensial olduğunu söyləyib; MI5 bu riskləri qiymətləndirmək üçün xüsusi mərkəz yaradıb.

Çıxışdan bir gün əvvəl – 12 oktyabrda Britaniyanın baş naziri Endi Bernham RAF Fairford-a qarşı hazırlanan şübhəli sui-qəsdin ən ehtimal ki, İrandan əlaqələndirildiyini və demək olar ki, mütləq şəkildə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (IRGC) tərəfindən idarə olunduğunu bildirib. Həm polis, həm də baş nazir hadisədə xarici dövlətin mümkün iştirakına işarə edib. Beş nəfər saxlanılıb, sonradan ittihamsız, lakin sərt şərtlərlə polis girovluğu ilə azad edilib; iki nəfər – o cümlədən iki vətəndaşlıqlı (Britaniya-İran) şəxs – də buraxılıb. İstintaqçılar hadisə yerindən götürülmüş furqonlarda benzin tapıb, lakin istifadəyə yararlı partlayıcı qurğular aşkar etməyib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün üç mənbə – "Yevropeyska pravda", "NV" və "Babel" – Ukrayna dilindədir və MakKallamın çıxışını Rusiyanın Qərb üçün təhdidinin təsdiqi kimi təqdim edir, Rusiyanın "bir nömrəli aqressor" statusu və Rusiya hibrid müharibəsinin güclənməsi ilə başlayır. Onlar MakKallamın müşahidəsini – Rusiyanın digər Avropa ölkələrini qeyri-sabitləşdirmə cəhdlərinin Ukraynada Rusiyanın minimal və ağır itkilərlə müşayiət olunan irəliləyişi ilə üst-üstə düşdüyünü – xüsusilə önə çəkərək Böyük Britaniya kəşfiyyatının qiymətləndirməsini Ukraynadakı müharibə ilə bilavasitə əlaqələndirirlər. RAF Fairford-a qarşı şübhəli sui-qəsd tək bir cinayət işi kimi deyil, daha geniş İran və Rusiya nümunəsinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.

Kontekst

Britaniyanın baş naziri Endi Bernham 12 oktyabrda bildirib ki, RAF Fairford-a qarşı hazırlanan şübhəli sui-qəsd ən ehtimal ki, İrandan əlaqələndirilib və demək olar ki, mütləq şəkildə IRGC tərəfindən idarə olunub; həm polis, həm də baş nazir hadisədə mümkün xarici dövlət iştirakına işarə edib. Hazırlanan sui-qəsd üzrə saxlanılan beş nəfər ittihamsız, lakin sərt şərtlərlə polis girovluğu ilə azad edilib, o cümlədən iki vətəndaşlıqlı (Britaniya-İran) şəxs də buraxılıb; istintaqçılar hadisə yerindən götürülmüş furqonlarda benzin tapıb, lakin istifadəyə yararlı partlayıcı qurğular aşkar etməyib. MakKallam Rusiya hibrid taktikalarına misal olaraq Almaniyanın hava limanında yük təyyarəsinə pilotsuz uçuş aparatı ilə hücum cəhdini və Polşanın enerji infrastrukturuna kiberhücumu göstərib və RAF Fairford hadisəsinin tək olmadığını qeyd edib. İranla bağlı əməliyyatlar son bir ildə Britaniyada 50-dən çox saxlamaya səbəb olub; MI5-ə görə, İran əvvəllər ölkədə yəhudi icmalarını hədəf alıb.