Rusiyanın dəniz neft ixracından gəliri müharibə başlayandan bəri rekord həddə çatıb
Rusiyanın dəniz neft ixracından həftəlik gəliri 27 sentyabra qədər olan həftədə 2,75 milyard dollara çatıb — tam miqyaslı müharibə başlayandan bəri ən yüksək göstərici. Gəlirin artımı həcmin yüksəlməsi, Urals və ESPO qiymətlərinin bahalaşması, eləcə də Səudiyyə Ərəbistanının neft kəmərinə dron zərbələri nəticəsində qlobal təklifin daralması ilə izah olunur.
Əsas məqamlar
- 27 sentyabra qədər olan həftədə Rusiyanın dəniz neft ixracından gəliri 2,75 mlrd dollar olub — tam miqyaslı müharibə başlayandan bəri rekord
- 37 tanker 27,9 mln barel neft yükləyib; bir həftə əvvəl 32 gəmi 24,99 mln barel çıxarıb
- Dörd həftəlik orta ixrac 3,71 mln barel/gün təşkil edib — avqustun əvvəlindən bəri ən yüksək
- Həftəlik gəlir təxminən 180 mln dollar artıb, Urals və ESPO qiymətləri üç aydan çox müddətdə ən yüksək səviyyəyə çatıb
- Sentyabrda Səudiyyənin East-West neft kəmərinə dron zərbələri qlobal təklifi daraldıb
- Ukrayna dronları Rusiyanın ilkin emal güclərinin təxminən beşdə birini sıradan çıxarıb
- Rusiya dizel ixracına qadağanı oktyabrın sonunadək uzadıb; əsas alıcılar Çin və Hindistan qalır
Bu niyə vacibdir
Bu göstərici Rusiyanın müharibə maliyyəsinə böyük həcmdə nağd pul axınını təsdiqləyir, lakin Ukrayna mediası bu artımın kövrək olduğunu vurğulayır: əldə edilən gəlirin bir hissəsini dizel ixracına qoyulan qadağa və daxili emalın itirilməsi kompensasiya edir. Qiymət artımı həm də Səudiyyə Ərəbistanındakı kəmər insidentindən qaynaqlanır — bu, Rusiya üçün siyasi riskləri azaldan, lakin ona nəzarət etmədiyi amillə bağlıdır.
Nə baş verdi
27 sentyabra qədər olan həftədə Rusiyanın dəniz neft ixracından əldə etdiyi gəlir 2,75 milyard dollara çataraq tam miqyaslı müharibə başlayandan bəri rekord həddə çatıb. 37 tanker 27,9 milyon barel neft yükləyib, bir həftə əvvəl isə 32 gəmi 24,99 milyon barel daşıyıb. Dörd həftəlik orta hesabla Rusiya gündəlik 3,71 milyon barel ixrac edib — avqustun əvvəlindən bəri ən yüksək səviyyə. Həcm artımı və Urals ilə ESPO-nun orta qiymətlərinin üç aydan çox müddətdə ən yüksək həddə çatması sayəsində həftəlik gəlir təxminən 180 milyon dollar artıb, dörd həftəlik orta isə 290 milyon dollar artaraq 2,39 milyard dollara yüksəlib. Qiymət artımı, digər amillərlə yanaşı, Səudiyyə Ərəbistanının sentyabrda dronlar tərəfindən zədələnmiş East-West neft kəmərini təmir etməsi və tədarükü azaltması ilə bağlıdır. Rusiya daxili emalın azalması fonunda dizel ixracına qadağanı oktyabrın sonunadək uzadıb, Çin və Hindistan isə əsas alıcılar olaraq qalır.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri rekord gəliri Rusiyanın emal infrastrukturuna dron zərbələrinin nəticəsi ilə birbaşa əlaqələndirir. Qeyd olunur ki, Ukrayna zərbələri Rusiyanın ilkin emal güclərinin təxminən beşdə birini sıradan çıxarıb, bu da Moskvanın ixrac strukturunu dəyişdirib — xam neftin xaricə axını artıb, lakin daxili yanacaq bazarında defisit yaranıb. Eyni zamanda vurğulanır ki, Rusiya neft emalı zavodları dempfer mexanizmi vasitəsilə dövlətdən kompensasiya alır, dizel ixracına qadağa isə Kreml üçün ixrac gəlirlərinin faydasını qismən neytrallaşdırır.
Kontekst
Avqustda Moskva dəniz tədarükü ilə bağlı çətinliklər səbəbindən həftəlik 400 milyon dollara qədər itirirdi. Səudiyyə Ərəbistanının sentyabrda dronlar tərəfindən hücuma məruz qalan East-West neft kəməri adətən Hörmüz boğazı ətrafında sutkada təxminən 7 milyon barel neft daşıyır. Çin və Hindistan Rusiya xam neftinin əsas alıcıları olaraq qalır. Rusiya neft emalı zavodları dizel ixracına qadağa qüvvədə qaldığı müddətdə dempfer mexanizmi vasitəsilə dövlət kompensasiyası alır. Rusiya 2026-cı il üçün xam neft ixrac proqnozunu sutkada təxminən 150 min barel artırıb, neft məhsulları tədarükü proqnozunu isə sutkada təxminən 500 min barel azaldıb.