Ukraynanın Müdafiə Nazirliyi: SÇÇ-dən qayıtmağın sadələşdirilmiş proqramı başa çatıb, ümumi qaydaya keçir
Ukraynanın Müdafiə Nazirliyi sentyabrın 20-də avtorizasiyasız qalxdıqdan (SÇÇ/SZCH) sonra xidmətə qayıtmağın sadələşdirilmiş proqramının başa çatdığını elan edib. 2026-cı il iyunun 12-dək qeydə alınmış SÇÇ halları üçün nəzərdə tutulmuş bu rejim başa çatdıqdan sonra qayıtma Hərbi Hüquq Mühafizə Xidməti (VSP) və ehtiyat batalyonları vasitəsilə ümumi qaydada həyata keçirilir. Yeni prosedura görə qayıtma prosesi uzun olur, əmək haqqının bərpası daha çox vaxt aparır və hərbi qulluqçu özü xidməti davam etdirəcəyi hissəni seçə bilmir.
Əsas məqamlar
- SÇÇ-dən (özbaşına hissəni tərk etmə) qayıtmağın sadələşdirilmiş proqramı 2026-cı il iyunun 12-dək qeydə alınmış hallar üçün sentyabrın 20-də başa çatıb.
- Məlumatı Ukraynanın Müdafiə Nazirliyi yayıb.
- Sentyabrın 20-dən sonra könüllü qayıtma ümumi qaydada — Hərbi Hüquq Mühafizə Xidməti (VSP) və ehtiyat batalyonları vasitəsilə həyata keçirilir.
- Ümumi qayda uzun proses, əmək haqqının bərpasının daha gec bərpası və xidmət hissəsini müstəqil seçə bilməmək deməkdir.
- Hərbi qulluqçu Army+ tətbiqi vasitəsilə qayıtma haqqında raport (arayış) verə bilər; VSP onu emal edib ehtiyat batalyonuna yönləndirir.
- Army+-da təsdiqdən sonra hərbi qulluqçunun sərəncam və ehtiyat hissəsinə yola düşmək üçün müvafiq VSP bölməsinə 24 saat ərzində gəlməsi tələb olunur.
- Ehtiyat batalyonu komandiri 3 gündən gec olmayaraq hərbi qulluqçunu müvəqqəti gəlmiş şəxsi heyət siyahısına daxil edən əmr verir və ona tapşırıqlar təyin edir; hərbi qulluqçunun ilk dəfə hərbi vəziyyət dövründə törətdiyi SÇÇ üçün Cinayət Məcəlləsinin 401-ci maddəsinin 5-ci hissəsinə uyğun olaraq cinayət məsuliyyətindən azad etmək mümkündür.
Bu niyə vacibdir
Bu dəyişiklik SÇÇ-dən qayıdan hərbi qulluqçular üçün yumşaq, sadələşdirilmiş reinteqrasiya mexanizminin başa çatdığını və daha uzun, bir neçə mərhələli ümumi prosedura keçildiyini göstərir. Yeni qayda hərbi qulluqçunun öz növbəti hissəsini seçmək imkanını aradan qaldırır və əmək haqqının bərpasını gecikdirir — bu, könüllü qayıtmanı daha az cəlbedici edə bilər. Eyni zamanda, bütün müraciətlər Hərbi Hüquq Mühafizə Xidməti və ehtiyat batalyonları vasitəsilə yönləndirilir ki, bu da müdafiə qurumlarına yerləşdirmə üzərində daha böyük nəzarət verir. Ehtiyat batalyonlarının yalnız şəxsi heyətə ehtiyacı olan döyüş briqadalarından gələn tövsiyə məktublarını nəzərə alması, təminat hissələrindən olanları isə nəzərə almaması kadr idarəetməsinin ön cəbhəyə doğru meyilləndiyini göstərir. Qərar 200 mindən çox hərbi qulluqçunun SÇÇ-də olduğu və sadələşdirilmiş proqram çərçivəsində minlərlə müraciətin daxil olduğu şəraitdə verilib.
Nə baş verdi
Ukraynanın Müdafiə Nazirliyi sentyabrın 20-də SÇÇ-dən (самовільне залишення частини — özbaşına hissəni tərk etmə) qayıtmağın sadələşdirilmiş proqramının başa çatdığını elan edib. Bu proqram 2026-cı il iyunun 12-dək qeydə alınmış avtorizasiyasız qalxma halları üçün nəzərdə tutulmuşdu. Onun əvəzinə sentyabrın 20-dən etibarən ümumi qayda qüvvəyə minib: bütün könüllü qayıtma müraciətləri Hərbi Hüquq Mühafizə Xidməti (Viyiskova slujba pravoporyadku, VSP) və ehtiyat batalyonları vasitəsilə həyata keçirilir. Yeni rejimdə proses daha uzundur, əmək haqqının bərpası daha gec baş verir və hərbi qulluqçu xidməti davam etdirəcəyi hissəni müstəqil seçə bilmir. Hərbi qulluqçu qayıtmaq üçün müraciətini Army+ mobil tətbiqi vasitəsilə — raport (arayış) şəklində — göndərə bilər; bu raportları VSP bölmələri emal edir və hərbi qulluqçunu ehtiyat batalyonlarından birinə yönləndirir. Army+-da təsdiqdən sonra hərbi qulluqçunun müvafiq VSP bölməsinə sərəncam (припис) almaq və ehtiyat hissəsinə yola düşmək üçün 24 saat ərzində gəlməsi tələb olunur. Hərbi qulluqçu həmçinin ehtiyat batalyonuna birbaşa müraciət edə bilər; belə batalyonların siyahısı VSP bölməsindən əldə olunur. Ehtiyat batalyonuna gəldikdən sonra komandir 3 gündən gec olmayaraq hərbi qulluqçunu müvəqqəti gəlmiş şəxsi heyət siyahısına daxil edən əmr verir və ona tapşırıqlar təyin edir. Komandir, həmçinin hüquq-mühafizə orqanları vasitəsilə SÇÇ barədə məlumatın İbtidai İstintaqın Vahid Reyestrinə daxil edilib-edilmədiyini yoxlayır. O, SÇÇ-nin baş verdiyi hərbi hissə komandirini gəlmə barədə məlumatlandırır; hərbi qulluqçunun prioritet komplektləşdirmə döyüş hissəsi komandirinin yazılı razılığı varsa, bu hissə adı çəkilən məlumatda göstərilir. Ehtiyat batalyonu komandirləri yalnız şəxsi heyətə ehtiyacı olan döyüş briqadalarından gələn tövsiyə məktublarını nəzərə alır, təminat hissələrinin tövsiyələrini isə nəzərə almır və belə hərbi qulluqçuları birbaşa prioritet komplektləşdirmə hissələrinə göndərir. Hərbi vəziyyət dövründə ilk dəfə SÇÇ törətmiş hərbi qulluqçu Cinayət Məcəlləsinin 401-ci maddəsinin 5-ci hissəsinə uyğun olaraq cinayət məsuliyyətindən azad edilə bilər: bunun üçün raport yazılmalı, xidməti davam etdirmək üçün hissə və ya ehtiyat batalyonu komandirinin yazılı razılığı alınmalı və istintaqçıya, prokurora və ya məhkəməyə xidmətə qayıtmaq niyyəti barədə vəsatət təqdim olunmalıdır; materiallar qərar qəbul edilməsi üçün məhkəməyə göndərilir. Məlumat rəsmi şəkildə Müdafiə Nazirliyi tərəfindən yayılıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün mənbələr Ukrayna mediasıdır (Громадське радіо, Українська правда, Суспільне Новини, Новинарня, ZN.UA, LIGA.net) və hamısı Müdafiə Nazirliyinin elanını təqdim edir. Ukrayna KİV-ləri bunu praktiki siyasət yeniləməsi kimi çərçivələndirib: qayıtmaq istəyən hərbi qulluqçular üçün addım-addım təlimat verir, Army+, VSP və ehtiyat batalyonları üzərindən proseduru izah edir, cinayət məsuliyyətindən azad etmə şərtlərini açıqlayır. Bir neçə nəşr yeni rejimi əvvəlki sadələşdirilmiş rejimlə müqayisə edərək prosesin uzanmasını, əmək haqqının bərpasının gecikməsini və hissə seçimi imkanının itirilməsini vurğulayır — yəni dəyişikliyi siyasi xəbər kimi deyil, tənzimləyici keçid və qayıdanlar üçün şərtlərin sərtləşməsi kimi təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr sadələşdirilmiş proqramın kəsilmə tarixi və SÇÇ üçün son müraciət tarixi barədə fərqlənir. Bir məqalə (28576) sadələşdirilmiş proqramın kəsilmə tarixini iyunun 11, digəri (28578) isə 2026-cı il iyunun 12 göstərir. Başqa bir fərq proqramın bitdiyi günlə bağlıdır: bir mənbə (28775) proqramın sentyabrın 21-dən etibarən fəaliyyətini dayandırdığını yazır, Müdafiə Nazirliyinin elanı da daxil olmaqla digər mənbələr isə bitmə tarixini sentyabrın 20 göstərir.
Kontekst
SÇÇ (самовільне залишення частини) — Ukrayna hərb terminidir, hərbi hissədən icazəsiz getməni bildirir. Sadələşdirilmiş qayıtma proqramı müvəqqəti, daha yumşaq mexanizm idi və adətən SÇÇ ilə bağlı cinayət nəticələri olmadan hərbi qulluqçuları xidmətə qaytarmağa imkan verirdi. Ukrayna Cinayət Məcəlləsinin 401-ci maddəsi SÇÇ-nin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinin əsasını təşkil edir; onun 5-ci hissəsi hərbi vəziyyət dövründə müəyyən şərtlər daxilində cinayət məsuliyyətindən azad etməni nəzərdə tutur. Army+ — Ukrayna hərbi idarəsinin mobil tətbiqidir, raport vermək daxil olmaqla, hərbi qulluqçular üçün özünəxidmət vasitəsi kimi istifadə olunur. Qərarın verildiyi şəraitdə 200 mindən çox hərbi qulluqçunun SÇÇ-də olduğu, sadələşdirilmiş proqram çərçivəsində iyunun 18-nə qədər 500-dən çox, iyulun 1-nə olan məlumata görə isə "minlərlə" qayıtma müraciətinin daxil olduğu bildirilirdi.