Zelenski: cəbhədə olmayan hüquq-mühafizə orqanları üçün bəyannamələr bərpa olunur, saxta call-mərkəzlərə görə cinayət məsuliyyəti tətbiq edilir
Prezident Volodimir Zelenski 16 sentyabr axşam müraciətində cəbhədə olmayan hüquq-mühafizə və Təhlükəsizlik Qüvvələri əməkdaşları üçün əmlak bəyannamələrinin bərpası barədə qərar hazırlandığını bildirib, mərkəzi icraedici orqanların rəhbərlərinin yoxlanılmasını tapşırıb və saxta call-mərkəzlər üçün cinayət məsuliyyəti müəyyən edən qanunu imzalayıb.
Əsas məqamlar
- 16 sentyabr 2026-cı ildə Prezident Zelenski cəbhədə olmayan hüquq-mühafizə və Təhlükəsizlik Qüvvələri üzvləri üçün əmlak bəyannamələrinin bərpası haqqında qərar hazırlandığını elan edib
- Yeni qaydalar hüquq-mühafizə əməkdaşlarının əmlak vəziyyəti və həyat tərzinə nəzarəti mümkün etməlidir
- Prezident Baş nazir Serhiy Koretskiyə Vergi Xidməti, ARMA və yüksək korrupsiya riskli müxtəlif inspeksiyalar da daxil olmaqla, bütün təyin olunmuş və müvəqqəti icraedici orqan rəhbərlərinin yoxlanılmasını tapşırıb
- Zelenski hökumətə «Укрнафта» və «Нафтогаз» təcrübəsi əsasında «Лісі України» və «Енергоатом» kimi dövlət şirkətlərinin yenilənməsini sürətləndirməyi tapşırıb
- 16 sentyabr 2026-cı ildə Ali Rada saxta call-mərkəzlər haqqında qanun layihəsini (№10190) 313 deputatın səsi ilə qəbul edib, Zelenski onu imzalayıb
- Qanunla «elektron-kommunikasiya fırıldaqçılığı» üçün 3-8 il, təkrar halda 5-10 il, hərbi vəziyyət dövründə 7-12 il həbs müəyyən edilir; təşkilatçılara 7-12 il və əmlakın müsadirəsi nəzərdə tutulur
- Zelenski büdcə kəsirinin əhəmiyyətli olduğunu və onu dolduran hər qərarın ukraynalılara və ölkənin müdafiəsinə yardım etdiyini bildirib
Bu niyə vacibdir
Bu paket cəbhə arxasında qalan hüquq-mühafizə əməkdaşlarını əmlak bəyannaməsi təqdim etməyə qaytarır və bununla müharibə dövründə dayandırılmış antikorrupsiya nəzarətini təhlükəsizlik sektorunda bərpa edir. Eyni zamanda, Vergi Xidməti, ARMA və yüksək korrupsiya riskli inspeksiyaların rəhbərləri üçün yoxlama sifariş edilməsi hakimiyyətin bu sahədə prioritetini göstərir. Saxta call-mərkəzlərə qarşı cinayət məsuliyyəti yalnız iqtisadi tədbir deyil: Zelenski bunu büdcə kəsirinin doldurulması və cəmiyyətin qorunması ilə bağlayıb. Bəyannamə rejiminin bərpası və genişləndirilməsi həm də Ukraynanın Aİ-nin «Ukraine Facility» proqramı və Beynəlxalq Valyuta Fondu ilə razılaşmalarında şərt kimi qeyd olunur ki, bu da qərarın xarici maliyyə əhəmiyyəsini artırır.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün mənbələr Ukraynadır və paketi daxili antikorrupsiya və büdcə sabitləşdirmə təşəbbüsü kimi təqdim edir. Xəbərlər mərkəzi fiqur olaraq Zelenskini qeyd edir və 16 sentyabr axşam müraciətini elanın əsas platforması kimi vurğulayır. Call-mərkəz qanunu mövcud hüquq-mühafizə əmələyyatları — polis axtarışları və NABU/SAP-ın «Karfagen» əməliyyatı — ilə, həmçinin Aİ-nin müstəqil antikorrupsiya orqanlarının maneəsiz işləməli olduğuna dair açıqlaması ilə əlaqələndirilir. Materiallarda fiskal çeviklik ön plana çıxır: Zelenski sitat gətirilir ki, büdcə kəsiri əhəmiyyətlidir və onu dolduran hər qərar ukraynalılara və ölkənin müdafiəsinə yardım edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrdə Zelenskinin istinad etdiyi dövlət şirkətlərinin adlarında fərqlər var — «Лісі України»/«Ліс України»/«Ліси України» formalarında, həmçinin «Укрнафта»/«Укнафта» variantlarında. Saxta call-mərkəzlərdə iştiraka görə maksimum cəza barədə də fərq var: bir fakt əmlakın müsadirəsi ilə 15 ilə qədər həbs göstərir, digər fakt isə cəzaları konkret əməl üzrə parçalayır (3-8 il, təkrar halda 5-10 il, hərbi vəziyyətdə 7-12 il, təşkilatçılıq üçün 7-12 il və müsadirə, iştirak üçün 5-10 il).
Kontekst
Tam miqyaslı işğaldan sonra Ukraynada məcburi əmlak bəyannamələri və tam yoxlamalar dayandırıldı. 2023-cü il oktyabrın 12-də bəyannamələr qanunla bərpa olundu, lakin hərbi və hüquq-mühafizə kateqoriyaları üçün təqdimat təxirə salındı. 2026-cı ilin avqustunda Nazirlər Kabineti hərbi vəziyyət ləğv olunduqdan bir il sonra Ukraynanın milli təhlükəsizlik və müdafiəsinə aid tapşırıqları yerinə yetirən şəxslərin bəyannamələrinin açılmasını təklif edən qanun layihəsini təsdiqlədi. 12 avqustda polis 411 axtarış və 94 saxta call-mərkəzin bağlanmasını, 1 794 tam avadanlıqlı iş yerinin aşkarlanmasını açıqladı. NABU və SAP Prokurorluq Ofisi rəsmisinin saxta call-mərkəz şəbəkəsinə «крышування» iddiası ilə bağlı «Karfagen» adlı xüsusi əməliyyat keçirib. 12 sentyabrda Baş nazir Serhiy Koretskiy «Karfagen» işini şərh edərək korrupsiya faktlarına müxtəlif səviyyələrdə cavabdehlik lazım olduğunu və qanunvericiliyin təkmilləşdiriləcəyini bildirib. Aİ «Karfagen» işindən sonra müstəqil antikorrupsiya orqanlarının maneəsiz işləməli olduğunu bəyan edib.