Zelenski sabiq mətbuat katibi Yuliya Mendelə qarşı fərdi sanksiyalar tətbiq edib
Prezident Volodimir Zelenski 13 sentyabr 2026-cı il tarixində, Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının qərarı ilə sabiq mətbuat katibi Yuliya Mendelə qarşı fərdi sanksiyalar tətbiq edib. Mendel on nəfərlik siyahıya daxil edilib və siyahıdakı yeganə Ukrayna vətəndaşıdır; qalan doqquz nəfər Rusiya vətəndaşlarıdır. Eyni gün Zelenski Rusiya dövlət korporasiyası "Rostex"lə əlaqəli 29 Rusiya vətəndaşı və 29 şirkətə, həmçinin Rusiyanın kölgə donanmasına məxsus 20 gəmiyə qarşı iki əlavə sərəncam imzalayıb.
Əsas məqamlar
- Zelenski 13 sentyabr 2026-cı il tarixli 901/2026 nömrəli sərəncamla Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının qərarını qüvvəyə minidirib.
- Mendel on nəfərlik siyahıya daxil edilib və siyahıdakı yeganə Ukrayna vətəndaşıdır; doqquz Rusiya vətəndaşı dezinformasiya və Rusiya təbliğatı ilə əlaqədar sanksiyaya məruz qalıb.
- Sanksiyalar 10 il müddətinə tətbiq olunub, bir hissəsi (o cümlədən dövlət mükafatlarının geri alınması) müddətsizdir; həmçinin aktivlərin bloklanması, ticarət əməliyyatlarının qadağası, kapitalın çıxarılmasının qarşısının alınması və Ukraynaya girişin qadağası nəzərdə tutulub.
- Mendelə qarşı ayrı bir tədbir olaraq Ukrayna ərazisindən onun Instagram, X və Facebook səhifələrinə giriş məhdudlaşdırılıb.
- Sanksiya təklifi Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti (SBU) tərəfindən irəli sürülüb.
- Eyni gün Zelenski 899/2026 nömrəli sərəncamla "Rostex"lə əlaqəli 29 Rusiya vətəndaşı və 29 şirkətə, 900/2026 nömrəli sərəncamla isə Liberiya, Palau, Syerra-Leone, Barbados v Marşall Adaları bayrağı altında üzən 20 kölgə donanma gəmisinə qarşı sanksiyaları qüvvəyə minidirib.
- May 2026-cı ildə Mendel ABŞ podkastçısı Takker Karlsona müsahibə verərək Zelenskinin 2022-ci ildə Donbası Rusiyaya verməyə hazır olduğunu, pul yuyulmasında iştirak etdiyini və klublarda narkotik maddələrdən istifadə etdiyini iddia edib; Ukrayna Prezident Administrasiyası onun iddialarını ciddi qəbul etməyərək rədd edib.
Bu niyə vacibdir
Bu sanksiyalar Prezident Administrasiyasının keçmiş yüksək vəzifəli şəxsini hədəf alır və xarici mediada Rusiya təbliğatına uyğun narrativlər yaydığı iddia edilən şəxsə qarşı görülən nadir bir tədbirdir. Mendel həmin sərəncamda sanksiya tətbiq olunan yeganə Ukrayna vətəndaşıdır. Paket, Rusiya təbliğatı, hərbi-sənaye kompleksi və kölgə donanmasına qarşı daha geniş sanksiyaların bir hissəsidir və Ukrayna hökumətinin rəhbərliyə qarşı müzikli ictimai tənqidi Rusiya informasiya müharibəsinin bir hissəsi kimi çərçivələmə mövqeyini əks etdirir.
Nə baş verdi
Prezident Volodimir Zelenski 13 sentyabr 2026-cı il tarixində 901/2026 nömrəli sərəncamla Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının qərarını qüvvəyə minidirib və bununla da sabiq mətbuat katibi Yuliya Mendelə qarşı fərdi sanksiyalar tətbiq edib. Mendel 10 nəfərlik siyahıya daxil edilib və siyahıdakı yeganə Ukrayna vətəndaşıdır; digər doqquz nəfər Rusiya vətəndaşıdır (arasında "Bloknot Donetsk" nəşrinin baş redaktoru Svetlana Larina və direktoru Aleksey Plotnikov, "müharibə müxbiri" İzabella Liberman, yazıçı-təbliğatçı Oleq Rezepkin, Yevgen Strunkin və Sofiya Sambulova). Sanksiyalara aktivlərin bloklanması, ticarət əməliyyatlarının qadağası, kapitalın çıxarılmasının qarşısının alınması və Ukraynaya girişin qadağası daxildir; bir hissəsi (o cümlədən dövlət mükafatlarının geri alınması) müddətsiz, digərləri 10 illik müddətə tətbiq olunub. Mendelə qarşı ayrıca tədbir olaraq Ukrayna ərazisindən onun Instagram, X və Facebook səhifələrinə giriş məhdudlaşdırılıb. Eyni gün Zelenski iki əlavə sərəncam imzalayıb: 899/2026 nömrəli sərəncamla "Rostex" ilə əlaqəli 29 Rusiya vətəndaşı və 29 şirkətə (o cümlədən "İnterprofavia", " Kalaşnikov-GSN", "Triada-Taktika, kompetensiyalar, avadanlıq" və "Şvabe-Media"), 900/2026 nömrəli sərəncamla isə Liberiya, Palau, Syerra-Leone, Barbados və Marşall Adaları bayrağı altında üzən və Rusiyanın neft, neft məhsulları və mayeləşdirilmiş qaz ixracı üçün istifadə etdiyi 20 gəmiyə qarşı sanksiyalar tətbiq olunub. Sanksiya təklifi SBU tərəfindən irəli sürülüb. Prezidentin kommunikasiya məsələləri üzrə müşaviri Dmitro Litvin jurnalistlərə bildirib ki, Mendel danışıqlar prosesinə cəlb olunmayıb və onun iddialarını ciddi qəbul etmək lazım deyil. Ukrayna tərəfindən toplanan məlumatların beynəlxalq yurisdiksiyalarda sanksiyaların sinxronizasiyası üçün tərəfdaşlara ötürülməsi planlaşdırılır.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri sanksiya paketini Mendel və Rusiya təbliğatçılarına qarşı fərdi sanksiyaları "Rostex"lə əlaqəli müəssisələrə və kölgə donanması gəmiyirinə qarşı tədbirlərlə birləşdirən bir əlaqələndirilmiş aksiya kimi təqdim edir. Mətbuatda Mendel təcrid olunmuş bir hal kimi deyil, daha geniş Rusiya dezinformasiya şəbəkəsinin bir parçası kimi qələmə verilir. Rəsmi reaksiyalar (Prezident Administrasiyası, Dezinformasiyaya Qarşı Mərkəz, prezidentin kommunikasiya məsələləri üzrə müşaviri Dmitro Litvin) Mendelin iddialarını ciddi qəbul etməyərək onları Rusiya təbliğatı ilə uzlaşan kimi səciyyələndirir. Bəzi nəşrlər sanksiyaların vaxtının konteksti kimi Mendelin 16 sentyabrda Alternativ für Deutschland tərəfindən təşkil olunan Strasburqdakı Avropa Parlamenti tədbirində çıxışını qabardır.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Mövcud yeganə qeyri-ukraynalı mənbə — Azərbaycanın APA agentliyinin ingilis dilindəki xəbəri — hadisəni dar çərçivədə, yalnız "Zelenski sabiq mətbuat katibi Mendelə qarşı sanksiyalar tətbiq edib" kimi təqdim edir, daha geniş sanksiya paketi, Karlson müsahibəsinin məzmunu və ya təbliğatla bağlı rəsmi çərçivə haqqında ətraflı məlumat vermir. Təchiz olunan metadata-da başqa beynəlxalq dil mənbələri olmadığından, geniş beynəlxalq çərçivə müqayisəsi üçün əsas məhduddur.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Mendel-in prezident mətbuat katibi vəzifəsini nə vaxt tərk etdiyində fərqlənir: bir mənbə təxminən 30 aprel 2021-ci il tarixini göstərir və bəzi mənbələrin iyul 2021-i qeyd etdiyini bildirir; digər mənbə onun 9 iyul 2021-ci ilədək xidmət etdiyini yazır.
Kontekst
Yuliya Mendel Zelenskinin mətbuat katibi kimi 3 iyun 2019-cu ildən 9 iyul 2021-ci ilədək (bəzi mənbələrə görə aprel 2021) çalışıb; bundan əvvəl bir sıra Ukrayna telekanallarında işləyib və beynəlxalq nəşrlərlə əməkdaşlıq edib. 2026-cı ilin mayında Mendel ABŞ podkastçısı Takker Karlsona müsahibə verərək Zelenskinin 2022-ci ildə Donbası Rusiyaya verməyə hazır olduğunu, pul yuyulmasında iştirak etdiyini və klublarda narkotik maddələrdən istifadə etdiyini iddia edib, həmçinin keçmiş Prezident Administrasiyasının rəhbəri Andrey Yermakı "hakimiyyətdəki ən təhlükəli şəxs" adlandırıb. Ukraynanın Dezinformasiyaya Qarşı Mərkəzi bildirib ki, Mendelin müsahibəsi Rusiyanın əsas təbliğat narrativləri ilə uzlaşan tezislər ehtiva edir.