Zelenski sabiq mətbuat katibi Yuliya Mendelin əleyhinə şəxsi sanksiyalar tətbiq edib
Prezident Volodimir Zelenski 2026-cı il sentyabrın 13-də üç fərman imzalayıb: sabiq mətbuat katibi Yuliya Mendel və doqquz Rusiya vətəndaşına, “Rostex” ilə əlaqəli 29 şirkət və 29 şəxsə, eləcə də Rusiyanın kölgə donanmasına məxsus 20 tankera qarşı sanksiyalar. Mendel may ayında Takker Karlsona verdiyi müsahibədə Zelenskinin guya Donbası Rusiyaya təslim etməyə hazır olduğunu iddia etmişdi; Kiyev onun ifadələrini dezinformasiya adlandırıb.
Əsas məqamlar
- Sentyabrın 13-də Zelenski 901/2026 saylı fərmanla keçmiş mətbuat katibi Yuliya Mendelin əleyhinə şəxsi sanksiyalar tətbiq edib — o, siyahıdakı 10 nəfərdən yeganə ukraynalıdır.
- Eyni gün 899/2026 saylı fərmanla “Rostex”lə əlaqəli 29 Rusiya vətəndaşı və 29 şirkətə, 900/2026 saylı fərmanla isə Liberiya, Palau, Syerra-Leone, Barbados və Marşall Adaları bayrağı altında üzən 20 kölgə donanma tankerinə qarşı onillik sanksiyalar qüvvəyə minib.
- Mendelin əleyhinə tədbirlərə aktivlərin bloklanması, ticarət əməliyyatlarının qadağası, kapitalın çıxarılmasının qarşısının alınması, Ukraynaya giriş qadağası və onun Instagram, X və Facebook səhifələrinə Ukrayna ərazisindən girişin məhdudlaşdırılması daxildir.
- Mendel may 2026-da Takker Karlsona müsahibəsində Zelenskinin 2022-ci ildə müharibəni dayandırmaq üçün Donbası Rusiyaya verməyə hazır olduğunu, habelə ona qarşı narkotik istifadəsi və pul yuyulması ittihamlarını səsləndirmişdi.
- Prezidentin məsləhətçisi Dmytro Lıtvın bildirib ki, Mendel danışıqlar prosesində iştirak etməyib və onun açıqlamalarını ciddi qəbul etmək olmaz; Dezinformasiyaya qarşı Mərkəz onun tezislərini Ukrayna rəhbərliyini diskreditasiya etməyə yönəlmiş dezinformasiya kimi qiymətləndirib.
- Mendel Facebook-da sanksiyaları “antikonstitusion” adlandırıb, gözlədiyini və özünə qarşı dövlət xəyanəti ittihamı hazırlandığını bildirib; sentyabrın 16-da Strasburqda Avropa Parlamentində “Almaniya üçün Alternativ” partiyasının təşkil etdiyi tədbirdə çıxışı planlaşdırılırdı.
- Ukrayna sanksiyalarla bağlı topladığı məlumatları beynəlxalq tərəfdaşlara ötürməyi, sanksiyaların digər yurisdiksiyalarda sinxronlaşdırılmasını planlaşdırır.
Bu niyə vacibdir
Bu, Zelenskinin öz yaxın çevrəsinin üzvünə qarşı şəxsi sanksiyalar tətbiq etdiyi ilk haldır və şəxsi münasibəti milli təhlükəsizlik işinə çevirir. Mendel may ayında Takker Karlsona verdiyi və Kiyevin dezinformasiya kimi qiymətləndirdiyi müsahibədən sonra hədəfə alınıb — bu, informasiya müharibəsi ilə maddi sanksiyaların (Rostex və kölgə donanma) bir paketdə birləşdirilməsidir. Ukrayna topladığı sübutları beynəlxalq tərəfdaşlara ötürməyi planlaşdırır ki, sanksiyalar digər yurisdiksiyalarda da sinxronlaşdırılsın. Mendel və tərəfdarları isə addımı sülh danışıqlarını müdafiə edən ukraynalılara qarşı siyasi motivasiyalı precedent kimi təqdim edirlər.
Nə baş verdi
Prezident Volodimir Zelenski 2026-cı il sentyabrın 13-də Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının (MTMŞ) üç qərarını üç fərmanla qüvvəyə minibdir. 901/2026 saylı fərmanla sabiq mətbuat katibi Yuliya Mendel və doqquz Rusiya vətəndaşı — Svitlana Larina, İzabella Liberman, Diana Malık, Aleksandr Mineyev, Aleksey Plotnikov, Oleq Rezepkin, Mariya Rumyantseva, Sofiya Sambulova və Yevgeni Strunkin — informasiya dezinformasiyası və Rusiya təbliğatına görə onillik (bəzi hissələri müddətsiz) sanksiyalara məruz qalıblar. Mendel siyahıdakı yeganə Ukrayna vətəndaşıdır. Ona qarşı tədbirlərə aktivlərin bloklanması, ticarət əməliyyatlarının qadağası, kapitalın çıxarılmasının qarşısının alınması, Ukraynaya giriş qadağası və əlavə olaraq Ukrayna ərazisindən onun Instagram, X və Facebook səhifələrinə girişin məhdudlaşdırılması daxildir. Eyni gün 899/2026 saylı fərmanla Rusiyanın “Rostex” dövlət korporasiyası ilə əlaqəli 29 Rusiya vətəndaşı və 29 şirkətə müddətsiz və onillik sanksiyalar tətbiq olunub; 900/2026 saylı fərmanla Liberiya, Palau, Syerra-Leone, Barbados və Marşall Adaları bayrağı altında üzən, Rusiyaya Hindistan, Misir və Türkiyəyə neft, neft məhsulları və mayeləşdirilmiş qaz ixrac edən 20 kölgə donanma tankerinə qarşı onillik sanksiyalar qüvvəyə minib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna KİV-ləri paketi Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının qərarı və prezident fərmanı ilə rəsmiləşdirilmiş standart hüquqi prosedur kimi təqdim edir. Materiallar Dezinformasiyaya qarşı Mərkəz və Prezident Ofisinin şərhlərinə istinadla sanksiyaların əsasını dezinformasiya və təbliğatla bağlayır, eyni zamanda paralel “Rostex” və kölgə donanma sanksiyalarının müharibə dövründəki praktik təsirinə daha çox yer ayırır. Bəzi nəşrlər Mendelə də söz verərək onun Strasburqdakı çıxışı ilə sanksiyaların vaxtının üst-üstə düşdüyünü qeyd edir; fərman nömrələri (899/2026, 900/2026, 901/2026), SBU-nun təşəbbüsü və bütün 10 şəxsin siyahısı texniki detallar kimi önə çəkilir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Mövcud beynəlxalq çərçivə yalnız APA-nın (Azərbaycan mənbəli, ingilis dilində) qısa agentlik xəttindən ibarətdir və paketi “Ukrayna prezidenti sabiq mətbuat katibi Mendeli sanksiyaya alıb” formada neytral təqdim edir. Bu xətt Takker Karlsona müsahibəsinə, paralel kölgə donanma və “Rostex” sanksiyalarına və ya Mendelin cavabına geniş yer ayırmır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mendelin mətbuat katibi vəzifəsindən ayrılma tarixi ilə bağlı fikir ayrılığı var: bəzi mənbələr 30 aprel 2021-ci il tarixini, digərləri 9 iyul 2021-ci il tarixini göstərir. Karlsona müsahibənin vaxtı haqqında bəzi hesabatlar yalnız “may” deyir, digərləri 2026-cı ilin mayını göstərir. Zelenskinin müsahibəyə reaksiyası ilə bağlı bəzi mənbələr onun Carlson və Mendeli “dəli insanlar” adlandırdığını yazır, digərləri isə yalnız məsləhətçisi Dmytro Lıtvının açıqlamasını sitat gətirir. Nəhayət, Mendel sanksiyaları “antikonstitusion” və sülh tərəfdarı olan ukraynalılara qarşı siyasi addım kimi çərçivələyir; Prezident Ofisi və Dezinformasiyaya qarşı Mərkəz isə onun ifadələrini Rusiya dezinformasiyası kimi səciyyələndirir.
Kontekst
Yuliya Mendel Zelenskinin mətbuat katibi kimi 2019-cu il iyunun 3-dən 2021-ci ilin iyulun 9-dək (bəzi mənbələrə görə aprelin 30-dək) çalışıb; bundan əvvəl ICTV, “Espreso TV”, “112 Ukrayna” və “İnter” kanalarında, həmçinin The New York Times və Politico ilə əməkdaşlıq edib. 2026-cı il mayda Takker Karlsona verdiyi müsahibədən sonra Mendel Zelenski və keçmiş Prezident Ofisi rəhbəri Andrey Yermaka qarşı ardıcıl açıqlamalar verib: dekabr 2025-də “Svoboda Live”da Yermakı “hakimiyyətdəki ən təhlükəli adam” adlandırıb, avqust 2026-da isə Le Journal du Dimanche nəşrinə Zelenskinin müharibənin əsas benefisiarı olduğunu və Ukraynada səfərbərlik prosesini tənqid edib. Prezidentin sanksiyalar siyasəti üzrə müvəkkil-məsləhətçisi Vladislav Vlasiuk “Rostex”i Rusiyanın hərbi maşınının sənaye nüvəsi adlandırıb.