İşğal altındakı Zaporojye məhkəməsi melitopollu qadın jurnalist İrina Levçenkonu 15 ilə məhkum edib

Bu niyə vacibdir

40 ildən artıq təcrübəsi olan təqaidçi yerli jurnalistin işğal altındakı ərazidə fəaliyyət göstərən məhkəmə tərəfindən Rusiyanın casusluq maddəsi ilə 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilməsi onun peşə fəaliyyəti və ukraynalılıq statusuna görə cəzalandırıldığını göstərir. Levçenko üç ildən artıqdır ki, azad edilmədən saxlanılır və eyni vaxtda həbs olunan həyat yoldaşı yalnız bir ildən çox saxlandıqdan sonra buraxılıb. Ukrayna əsirlikdə olan 28 jurnalistin, o cümlədən Levçenkonun azad edilməsi üzrə ayrıca danışıqlar aparır, bu hal işğal zonasında mətbuat azadlığı və mülki girovlar məsələsini beynəlxalq diqqət mərkəzində saxlayır.

Nə baş verdi

İşğalçı Zaporojye vilayət məhkəməsi 2026-cı il sentyabrın 4-də melitopollu jurnalist İrina Levçenkonu casusluq ittihamı ilə təqsirli bilərək 15 il müddətinə koloniyaya göndərib. Məhkəmənin versiyasına görə, o, 2023-cü ilin fevralında Rusiya dövlət nazirlikləri və güc strukturları barədə məlumatları ötürüb, habelə Zaporojye vilayətindəki inzibati binaların, işğal administrasiyası işçilərinin yerləşdiyi ünvanları və Rusiya hərbi personalı, texnikası və silahlarının hərəkət marşrutlarını Telegram vasitəsilə Ukrayna nəzarətindəki ərazidən bir şəxslə əlaqəyə girərək Ukrayna xüsusi xidmətlərinə ötürməyə razılaşıb. Məhkəmə həmin məlumatların strateji obyektlərə zərbələr endirilməsi üçün istifadə oluna biləcəyini iddia edib.

Levçenko 1981-ci ildən, o cümlədən Melitopol rayon qəzeti «Novıy den»də jurnalistika sahəsində çalışıb və saxlanıldığı zaman təqaidçi olub. Rusiya hərbçiləri onu və həyat yoldaşı Aleksandrı 2023-cü il mayın 6-da müvəqqəti işğal altındakı Melitopolda saxlayıb; Aleksandr 2024-cü ilin avqustunda azad edilib. İrina isə ardıcıl olaraq Melitopol, Donesk, Krımdakı Simferopol və Krasnodar SİZO-larına köçürülüb və sonradan yenidən Doneskə qaytarılıb. Onun bacısı Oлена Rиденkonun sözlərinə görə, hazırda Doneskdə SİZO-da təxminən 3×4 metrlik kamerada üç qadınla birlikdə saxlanılır. İnformasiya Kütləvi İnstitutu onu Rusiya əsirliyində saxlanılan mülki jurnalistlərin siyahısına daxil edib, xalq deputatı Yaroslav Yurçişin isə onun səhhətinin pisləşdiyini və dərmanlarla əlaqənin demək olar ki, mümkün olmadığını bildirib. Ukrayna Rusiya ilə əsirlikdəki 28 jurnalistin azad edilməsi üçün ayrıca danışıqlar aparır.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün mənbələr Ukrayna və ya Ukrayna əsaslıdır və prosesləri «işğal məhkəməsi», «qaçırılma» və « girov» kimi ifadələrlə təqdim edir. Jurnalistlər Levçenkonun uzun illər yerli qəzetdə çalışan peşəkar və Ukrayna vətəndaşlığından imtina etməyən bir şəxs olduğunu vurğulayır, casusluq ittihamını saxta hesab edirlər. Materiallarda həmçinin Ukraynanın İnformasiya Kütləvi İnstitutunun siyahısı, parlamentin istintaq komissiyası və 28 ukraynalı jurnalistin azad edilməsi üzrə ayrıca danışıqlar kimi institusional reaksiyalar xüsusi qeyd olunur.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr qaçırılmanın dəqiq tarixində fərqlənir: bir neçə hesabat 2023-cü il mayın 6-nı göstərir, daha erkən hesabatlar isə hadisəni ümumi şəkildə «2023-cü il mayın əvvəlində» kimi qeyd edir. Jurnalistika karyerasının müddəti barədə də fərq var: bəzi mənbələr «40 ildən artıq», digərləri isə xüsusilə 41 il yazır.

Kontekst

İrina Levçenko 1981-ci ildən, o cümlədən Melitopol rayon qəzeti «Novıy den»də jurnalistika sahəsində çalışıb; saxlanıldığı zaman artıq təqaiddə olub. Rusiya hərbçiləri onu və həyat yoldaşı Aleksandrı 2023-cü il mayın 6-da müvəqqəti işğal altındakı Melitopolda saxlayıb; Aleksandr 2024-cü ilin avqustunda azad edilib. Levçenko ardıcıl olaraq Melitopol, Donesk, Krımdakı Simferopol və Krasnodar SİZO-larında saxlanılıb, sonradan yenidən Doneskə köçürülüb və təxminən 3×4 metrlik kamerada üç qadınla birlikdə yerləşdirildiyi bildirilir. İnformasiya Kütləvi İnstitutu onu Rusiya əsirliyindəki mülki jurnalistlərin siyahısına daxil edib, xalq deputatı Yaroslav Yurçişin isə onun saxlanılma şəraitini və səhhətini ictimai şəkildə qaldırıb.