Ukrayna Patriot əks-hücum raketlərinin ehtiyatını tam tükəndirib
CNN-ə istinadən, Ukrayna Amerika istehsalı Patriot zenit-raket kompleksləri üçün əks-hücum raketlərinin ehtiyatını tam bitirib. Çərşənbə axşamı gecəsi Rusiyanın ballistik raket zərbələri Kiyevdə üç elektrik stansiyasına və Xarkovda enerji infrastrukturuna dəyib, hücum nəticəsində paytaxtda dörd nəfər həlak olub, 25 nəfər yaralanıb. CNN-ə danışan mənbəyə görə, son Rusiya zərbəsi zamanı ballistik raketlərin demək olar ki, hamısı əks-hücum raketlərinin çatışmazlığı səbəbindən vurulmayıb.
Əsas məqamlar
- Ukrayna Patriot zenit-raket sistemləri üçün əks-hücum raketlərinin ehtiyatını tam tükəndirib — bunu CNN mənbəyə istinadən bildirib.
- Çərşənbə axşamı gecəsi (14 oktyabr) Rusiyanın ballistik raketləri Kiyevdə üç elektrik stansiyasına və Xarkovda enerji infrastrukturuna dəyib; Kiyevdə 4 nəfər ölüb, 25 nəfər yaralanıb.
- Mənbənin sözlərinə görə, son zərbə zamanı ballistik raketlərin demək olar ki, hamısı əks-hücum raketlərinin olmaması üzündən vurulmayıb.
- Prezident Zelenski Ukraynanın bu il ötən illə müqayisədə ballistik müdafiə üçün üç dəfə az raket aldığını, qışda isə ayda 100–120 Patriot raketinə ehtiyac olduğunu deyib.
- Ukrayna Patriot raketlərinin istehsalı üçün lisenziya hələ almayıb — məsələ iyuldan bəri açıq qalır və Prezident Trump bu barədə mövqeyini açıqlamayıb.
- Financial Times-a görə, Trump İrana qarşı müharibə fonunda ABŞ ehtiyatlarını qorumaq üçün Zelenskinin 300 əlavə Patriot raketi istəyini rədd edib.
Bu niyə vacibdir
Əks-hücum raketləri olmadan Ukrayna Rusiyanın ballistik raket zərbələrinə qarşı müdafiəsiz qalır — şəhərlər və enerji infrastrukturu açıq hədəfə çevrilir. Bu çatışmazlıq son Kiyev hücumunda birbaşa nəticələnib: dörd nəfər həlak olub, 25 nəfər yaralanıb, üç elektrik stansiyası və Xarkovun enerji obyektləri sıradan çıxıb. Zelenski qışda ayda 100–120 Patriot raketinə ehtiyac olduğunu, halbuki bu il ballistik müdafiə üçün raket tədarükünün ötən ilə nisbətən üç dəfə az olduğunu bildirir. İyuldan bəri açıq qalan ABŞ istehsal lisenziyası — Trampın hələ də mövqeyini açıqlamaması — daha uzunmüddətli həlli bloklayır.
Nə baş verdi
CNN-ə danışan mənbəyə görə, Ukrayna Patriot zenit-raket kompleksləri üçün əks-hücum raketlərinin ehtiyatını tam bitirib. Bu, ilk dəfə deyil — avqustun ortasında CNN Ukrayna ərazisində Patriot sistemlərinə ilk dəfə giriş əldə edərkən ukraynalı rəsmilər ehtiyatın tükənmək üzrə olduğunu demişdi. Çərşənbə axşamı (14 oktyabr) gecəsi Rusiyanın ballistik raketləri Kiyevdə üç elektrik stansiyasına (ТЕЦ) və Xarkovda enerji infrastrukturuna zərbə endirib; Kiyevdə dörd nəfər həlak olub, 25 nəfər yaralanıb. Mənbənin sözlərinə görə, həmin hücum zamanı buraxılmış ballistik raketlərin demək olar ki, hamısı əks-hücum raketlərinin çatışmazlığı səbəbindən vurulmayıb. Prezident Zelenski çərşənbə günü yenidən əlavə Patriot paketləri istəyib və qış üçün ayda 100–120 raket lazım olduğunu bildirib. Ukrayna Patriot raketlərinin ölkədə istehsalı üçün lisenziyanı hələ almayıb və bu məsələ iyuldan bəri açıq qalır.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna medianın əksəriyyəti hadisəni ilk növbədə mülki təhlükəsizlik baxımından işıqlandırır: son Kiyev zərbəsinin detalları — ölən və yaralananlar, üç elektrik stansiyasının vurulması, Xarkovda enerji obyektlərinə hücum — ön plana çəkilir, çatışmazlığın gələn ballistik raketlərin buraxılmaması ilə birbaşa əlaqəsi vurğulanır. Materiallar Zelenskinin əlavə Patriot paketləri ilə bağlı birbaşa müraciətlərini, qış ərəfəsində 100–120 raketlik aylıq ehtiyac rəqəmini önə çıxarır. Eyni zamanda, istehsal lisenziyasının uzun müddətdir ki, dayandığı və Zelenskinin iddiasına görə, Ukraynanın daha çox PVO istəməsinə cavab olaraq ABŞ-ın Starlink işini zəiflətdiyi qeyd olunur. Bəzi nəşrlər Kiyev–Vaşinqton münasibətlərindəki gərginlikləri — Zelenskinuti Rusiyanın enerji obyektlərinə zərbələri yalnız əlavə Patriot müqabilində dayandırmağa hazır olmasını və Kiyevin Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmaqla bağlı altı ABŞ xahişinə cavab verməməsini də xatırladır.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Xarici dildə yalnız APA-növə Azərbaycan mənbəli, Ukrayna xaricindən olan bir material mövcuddur və o, hadisəni Zelenski–Tramp arasındakı diplomatik qarşıdurma kontekstində, hərbi çatışmazlıqla siyasi mübahisəni yan-yana qoyaraq təqdim edir. Beynəlxalq çərçivə əsas səbəb kimi Patriot raketlərinin dünyada azlığını və ABŞ-ın diqqətinin və ehtiyatlarının İrana qarşı müharibəyə yönəlməsini göstərir, Ukraynaya xas nəticələrdən daha çox qlobal struktur səbəblərə diqqət yetirir. Bu yanaşma Trumpın 300 əlavə raket tədarükündən imtinasını və istehsal lisenziyasını təsdiqləməkdən yayınmasını ABŞ ehtiyatlarının qorunmasına əsaslanan şüurlu bir məhdudlaşdırma kimi təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Trampın Ukraynaya Patriot istehsalı üçün lisenziya verib-vermədiyi barədə fərqlidir: bir hesabata görə, o, NATO sammitində buna razılıq verib və Zelenski sentyabrın sonunda konkret razılaşmalar olduğunu açıqlayıb, digər hesabatlara görə isə Tramp sonradan hələ qəti qərar vermədiyini deyib və lisenziyanın verilməsini təsdiqləməkdən yayınıb. Başqa bir fərq Zelenskinin Ukraynanın ehtiyac duyduğu əks-hücum raketlərinin nisbətini necə xarakterizə etməsindədir — avqustda o, Ukraynanın təcili ehtiyac duyduğu raketlərin təxminən onda birinə (10%) malik olduğunu, ayrıca CNN müsahibəsində isə cəmi 1%-ə malik olduğunu və qışı keçmək üçün ABŞ ehtiyatlarının 5%-nin kifayət edəcəyini söyləyib.
Kontekst
Patriot əks-hücum raketləri bahalı və dünyada az təchizatlıdır; digər müttəfiqlər öz ehtiyatlarını istifadə edib və ya İrana qarşı müharibə səbəbindən hava müdafiəsini gücləndirirlər. Yunanıstanda və İspaniyada müddəti bitmək üzrə olan Patriot raketləri var (Yunanıstanda ən azı 200 PAC-2 raketi), lakin heç bir ölkə onları Ukraynaya verməyə razılıq verməyib. Forbes Ukrayna-ya görə, Ukraynada ballistik raketlərin əks-hücum effektivliyi 2026-cı ilin əvvəlində təxminən 40%-dən yay ortasına qədər demək olar ki, sıfıra düşüb. ABŞ-ın 400 milyon dollarlıq Patriot paketinə raketlər daxil deyil; Avropa Komissiyası sentyabrda PAC-3 raketlərinin AB kreditləri ilə alınmasına icazə verib, lakin çatdırılma əsasən gələn illərdə gözlənilir.