Putin Valdayda 1301 kv km ələ keçirildiyini iddia etdi, ISW isə Rusiyanın əslində ərazi itirdiyini bildirdi

Bu niyə vacibdir

ISW-nin qiymətləndirməsi Putinin sentyabr 2026-cı il üçün əsas iddiasını birbaşa təkzib edir və Rusiyanın əvəzinə ərazi itirdiyini sənədləşdirir. İnstitut Putinin rəqəmlərini Rusiya hərbi komanda strukturlarında kök salmış yalan mədəniyyətinin məhsulu kimi xarakterizə edir və onun qələbə nəzəriyyəsinin yavaş irəliləyişdən kütləvi uzaqmənzilli zərbələrə doğru dəyişdiyini qeyd edir. Eyni forumda Rusiya Avropada sülhsevər qurban kimi göstərilməyə çalışılıb, halbuki NATO Rusiyanın nüvə ritorikasını, Moldova və NATO hava məkanına dron müdaxilələrini və diversiya cəhdlərini sənədləşdirib.

Nə baş verdi

1 oktyabr 2026-cı ildə Vladimir Putin Valday Beynəlxalq Diskussiya Forumunda Rusiya qoşunlarının sentyabr 2026-cı ildə 1301 kv km Ukrayna ərazisi ələ keçirdiyini, bu rəqəmin əvvəlki aylardakı iddia edilən Rusiya irəliləyişlərindən 2,5 dəfə çox olduğunu bildirib. O, Avropa və dünyadakı vəziyyəti "çox təhlükəli" adlandırıb, Qərbi aqressiv niyyətlərdə ittiham edib, nüvə silahlarına malik ölkələrin mövcudluğunu xatırladıb və hazırkı beynəlxalq şəraitin "ölümcül nəticələrə" gətirib çıxara biləcəyini xəbərdarlıq edib. Eyni çıxışda Putin Rusiyanın "heç kimə təhdid yaratmadığını" və 2029, 2030 və ya 2050-ci illərdə kimsəyə hücum etmək planının olmadığını iddia edib.

Müharibəni Araşdırma İnstitutu (ISW) Putinin bu rəqəmlərini təkzib edib. Sentyabr 2026-cı ildə Rusiya qoşunlarının vizual sübutlara əsasən 80,81 kv km, Rusiyanın nəzarət etmədiyi ərazilərə nüfuzlar daxil olmaqla isə 175,18 kv km itirdiyini qiymətləndirib. ISW Putinin ön cəbhə "uğurları" haqda bəyanatlarını "reallıqdan o qədər uzaqdır ki, hallüsinasiyalara bənzəyir" kimi xarakterizə edib və qeyd edib ki, Putinin istifadə etdiyi rəqəmlərin yalan olduğunu bilib-bilmədiyini, yoxsa Rusiya hərbi komanda strukturlarında kök salmış yalan mədəniyyətinin ona ötürdüyü uydurma cəbhə xəbərlərini sadəcə qəbul edib-etmədiyini müəyyən etmək mümkün deyil.

ISW həmçinin Putinin qələbə nəzəriyyəsinin dəyişdiyini qeyd edib. Əvvəlki yanaşma sabit, lakin yavaş cəbhə irəliləyişinə əsaslanırdısa, indi Kremlin 2026–2027 qışında intensiv uzaqmənzilli zərbələr kampaniyası vasitəsilə Ukraynanın təslim olacağını gözləyir. ISW-yə görə, mart-sentyabr 2026-cı illəri arasında Ukrayna Müdafiə Qüvvələri təxminən 300 kv km ərazini nəzarətə qaytarıb, sentyabrda isə Ukrayna 256,35 kv km qaytarıb, Rusiya isə 175,54 kv km ələ keçirib.

15 sentyabr 2026-cı ildə 3-cü Ordu Korpusunun komandiri Andriy Biletski Şimali Donetsk vilayətindəki "Vivaldi əməliyyatı"nı ilk dəfə açıq şəkildə təsdiqləyib; 28 sentyabrda o, əməliyyatın başlanğıcından bəri 176 kv km azad edildiyini açıqlayıb. 30 sentyabrda Prezident Volodimir Zelenski əməliyyatın üç "mövsümündə" Müdafiə Qüvvələrinin Sloviansko-Kramatorsk aqqlomerasiyasının arxasına keçmək planlarını pozduğunu və cəbhənin bu hissəsində vəziyyəti sabitləşdirdiyini bildirib, Rusiyanın itkilərini 5000-dən çox ölü və yaralı, habelə mübadilə fonduna əlavə 250 nəfər olaraq açıqlayıb.

NATO nümayəndəsi Allison Hart Radio Azadlığa Rusiyanın "məsuliyyətsiz nüvə ritorikasına" əl atdığını, Alyansın güc təhdidlərini rəsmən pislədiyini, NATO-nun hərəkətlərinin Rusiya üçün təhdid yaratmadığını və müttəfiq ərazilərinin hər qarışını qorumaq üçün lazım olan hər şeyə malik olduğunu söyləyib. ISW isə qeyd edib ki, Rusiya rəsmiləri, o cümlədən Putin, Avropa ölkələrini, hətta nüvə zərbələri ilə həqiqətən təhdid edirlər və Kremlin Moldova və NATO ölkələrinin hava məkanına qəsdən dron müdaxilələri, habelə müxtəlif diversiya və casusluq cəhdləri ilə Avropaya qarşı hücumları artırır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Putin Rusiya qoşunlarının sentyabr 2026-cı ildə 1301 kv km ələ keçirdiyini iddia edib; ISW bunun əksinə olaraq Rusiyanın 80,81 kv km, nüfuzlar daxil olmaqla isə 175,18 kv km itirdiyini qiymətləndirib. Digər fərq Putinin Rusiyanı heç kimə təhdid yaratmayan və Qərbin əsl aqressor olduğu kimi təqdim etməsindədir; ISW və NATO nümayəndəsi bunu Rusiyanın nüvə ritorikası, Moldova və NATO hava məkanına dron müdaxilələri və diversiya-casusluq cəhdləri ilə əsaslandırılaraq rədd edib.

Kontekst

ISW-nin qiymətləndirməsinə görə, mart-sentyabr 2026-cı illəri arasında Ukrayna Müdafiə Qüvvələri təxminən 300 kv km ərazini nəzarətə qaytarıb, sentyabrda isə Ukrayna 256,35 kv km qaytarıb, Rusiya isə 175,54 kv km ələ keçirib. 15 sentyabr 2026-cı ildə 3-cü Ordu Korpusunun komandiri Andriy Biletski Şimali Donetsk vilayətindəki "Vivaldi əməliyyatı"nı ilk dəfə açıq şəkildə təsdiqləyib; 28 sentyabrda o, əməliyyatın başlanğıcından bəri 176 kv km azad edildiyini açıqlayıb. 30 sentyabr 2026-cı ildə Prezident Volodimir Zelenski əməliyyatın üç "mövsümündə" Müdafiə Qüvvələrinin Sloviansko-Kramatorsk aqqlomerasiyasının arxasına keçmək planlarını pozduğunu və cəbhənin bu hissəsində vəziyyəti sabitləşdirdiyini bildirib, Rusiyanın itkilərini 5000-dən çox ölü və yaralı, habelə mübadilə fonduna əlavə 250 nəfər olaraq açıqlayıb. ISW-yə görə, Putinin əvvəlki qələbə nəzəriyyəsi sabit, lakin yavaş cəbhə irəliləyişinə əsaslanırdı.