ISW: Rus qüvvələri mart-sentyabr 2026-cı ildə təxminən 300 km² ərazi itirib
Hərbi Araşdırmalar İnstitutunun (ISW) məlumatına görə, 2026-cı ilin martından sentyabrına qədər Rusiya qüvvələri təxminən 300 kvadrat kilometr əraziyə nəzarəti itirib. 2026-cı il sentyabrında Rusiya 175,54 km² ərazini ələ keçirsə də, 256,35 km² itirib — xalis itki 312 km², ay ərzində orta hesabla gündəlik 2,69 km². İl ərzində Rusiyanın itkisi mart ayından etibarən 293,59 km² təşkil edib.
Əsas məqamlar
- Mart-sentyabr 2026: Rusiya təxminən 300 km² əraziyə nəzarəti xalis hesabla itirib.
- Sentyabr 2026: Rusiya 175,54 km² ələ keçirib, 256,35 km² itirib — xalis itki 312 km² (gündəlik orta -2,69 km²).
- Mart 2026-dan bəri Rusiya cəbhə boyu xalis 293,59 km² itirib, yalnız 174,44 km² ərazini nəzarətə götürüb.
- Sentyabr 2026: Rusiyanın itkiləri 46 000-dən çox ölü və yaralı — 2026-cı ilin ən yüksək aylıq göstəricisi.
- «Vivaldi» əməliyyatı çərçivəsində Lyman istiqamətində Ukrayna ən azı 147 km² ərazini azad edib; 28 sentyabrda Andriy Biletski ümumilikdə 176 km² azad olunduğunu bildirib.
- ISW: Rusiyanın ərazi irəliləyiş tempi mart 2026-dan etibarən əhəmiyyətli dərəcədə yavaşıyıb və aşağı və ya mənfi qalıb.
- Rusiyanın mövcud qoşun komplektləşdirmə sistemi itkiləri kompensasiya etmək üçün yetərli sayda əsgər cəlb edə bilmir.
Bu niyə vacibdir
ISW-nin qiymətləndirməsi göstərir ki, Rusiyanın ərazi dinamikası dayanıb: mart 2026-dan bəri aylıq xalis göstəricilər mənfi olub. 2026-cı il sentyabrı şəxsi heyət baxımından Rusiya üçün ilin ən ağır ayı olub — heç bir ərazi irəliləyişi olmadan. Lyman yaxınlığında «Vivaldi» əks-hücumu Ukraynanın «qala kəməri»nin mühasirəyə alınması cəhdlərini pozub və Rusiyanın xalis ərazi itkilərinə böyük töhfə verib. Bu cür əməliyyatların davam etdirilməsi Rusiyanın itkilərinin tam mənzərəsini müəyyənləşdirməyi çətinləşdirəcək.
Nə baş verdi
Hərbi Araşdırmalar İnstitutunun məlumatına görə, 2026-cı ilin martından sentyabrına qədər Rusiya qüvvələri təxminən 300 kvadrat kilometr əraziyə nəzarəti xalis hesabla itirib. Mart 2026-dan bəri Rusiya cəbhə boyu xalis 293,59 km² itirib, yalnız 174,44 km² ərazini nəzarətə götürüb. 2026-cı il sentyabrında Rusiya 175,54 km² ələ keçirsə də, 256,35 km² itirib — bu, ay ərzində orta hesabla gündəlik 2,69 km² xalis itki deməkdir. Sentyabr həmçinin Rusiyanın 46 000-dən çox ölü və yaralı verdiyi, 2026-cı ilin ən yüksək aylıq itki göstəricisi kimi qeydə alınıb. Bu itkilərə Donetsk vilayətinin şimalında Lyman istiqamətində Ukraynanın «Vivaldi» əks-hücumu daxildir — əməliyyat çərçivəsində ən azı 147 km² azad edilib. Üçüncü Ordu Korpusunun komandiri Andriy Biletski 28 sentyabrda əməliyyatın başlanğıcından bəri cəmi 176 km² ərazinin azad edildiyini bildirib. ISW sentyabrın 16-dək olan hesabatında «Vivaldi»nin Ukraynanın «qala kəməri»nin mühasirəyə alınması cəhdlərini pozmaqla əməliyyat əhəmiyyətli məqsədə nail olduğunu qeyd edib. Rusiyanın mövcud qoşun komplektləşdirmə sistemi itkiləri kompensasiya etmək üçün yetərli sayda əsgər cəlb edə bilmir. Daha əvvəl Yanvar-Avtun deyil, 29 yanvar-avqust 2026-cı il arasında Oleksandrivsk istiqamətində Hava-Dezant-Şturm Qoşunlarının hücum əməliyyatı 745 km² ərazini azad edib və Dnipropetrovsk, Donetsk və Zaporijjya vilayətlərində 26 kəndi nəzarətə qaytarıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Təqdim olunan hər iki material Ukrayna mediasına aiddir və ISW-nin Rusiyanın mənfi xalis ərazi göstəriciləri haqqında tapıntısını ön plana çəkir, 2026-cı il sentyabrını Rusiya üçün rekord dərəcədə ağır ay kimi təqdim edir. Materiallar Lyman yaxınlığında «Vivaldi» əks-hücumu və Oleksandrivsk istiqamətindəki daha əvvəlki Hava-Dezant-Şturm Qoşunları əməliyyatı kimi Ukraynanın əməliyyat uğurlarını Rusiyanın ərazi itkilərinin əsas səbəbi kimi vurğulayır. Ukrayna mənbələrinin vurğusu Zelenski, Biletski və Kovalenkonun azad edilmiş ərazilərin miqdarını bildirən açıqlamaları, həmçinin Rusiya qüvvələrinə vurulan insan itkiləri üzərində cəmlənir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq mənbələr təqdim olunmayıb, ona görə də beynəlxalq çərçivələrin müqayisəsi aparıla bilməz.
Mənbələr nədə fərqlənir
Rusiya Müdafiə Nazirliyi Donetsk vilayətinin şimalında, Lymandan şimalda Ridkodub, Yampil, Novomixaylivka və Nove yaşayış məntəqələrinə nəzarəti iddia edir, lakin bu məlumatları təsdiqləyən obyektiv nəzarət məlumatları mövcud deyil.
Kontekst
«Vivaldi» əməliyyatı 2026-cı il sentyabrın 15-də Üçüncü Ordu Korpusunun komandiri Andriy Biletski tərəfindən ilk dəfə ictimaiyyətə təsdiqlənib və təfərrüatlar üzə çıxmazdan əvvəl bir neçə ay davam edib. 28 sentyabr tarixinə Biletski «Vivaldi» çərçivəsində Müdafiə Qüvvələrinin 176 km² ərazini azad etdiyini bildirib. Daha əvvəl Oleksandrivsk istiqamətində Hava-Dezant-Şturm Qoşunlarının hücum əməliyyatı (29 yanvar-avqust 2026) 745 km² ərazini azad edib və Dnipropetrovsk, Donetsk və Zaporijjya vilayətlərində 26 kəndi qaytarıb. 30 sentyabrda hərbi-siyasi müşahidəçi Oleksandr Kovalenko Müdafiə Qüvvələrinin 2026-cı ildə təxminən 1000 km² azad etdiyini deyib; Prezident Zelenski 22 mayda ilin əvvəlindən bəri 590 km², 23 sentyabrda isə The Wall Street Journal nəşrinə rusların 890 km² ələ keçirdiyini, Müdafiə Qüvvələrinin isə 800 km² de-okkupasiya etdiyini bildirib. Rusiyanın mövcud qoşun komplektləşdirmə sistemi itkiləri kompensasiya etmək üçün yetərli sayda əsgər cəlb edə bilmir.