Ukrayna Silahlı Qüvvələri Rusiyanın Rostov vilayətindəki Azov Optik-Mexanika Zavodunu vurub

Bu niyə vacibdir

Azov Optik-Mexanika Zavodu Rusiyanın raket idarəetmə sistemləri və yüksək dəqiqlikli silahlar üçün optik-mexaniki və optoelektron komponentlərin istehsal mərkəzlərindən biridir; KTRV-ə məxsus bu zavod, açıq mənbəli tədqiqatçıların izlədiyi kimi, Kh-101, R-37M və Oreshnik daxil olmaqla ən azı yeddi Rusiya raket proqramının istehsal zəncirinə bağlıdır. İlski neft emalı zavoduna və Pantsir-S2-yə endirilmiş zərbələrlə birlikdə, bu əməliyyat Rusiyanın dərinliklərindəki hərbi-sənaye və enerji infrastrukturuna uzunmüddətli zərbələrin davamlı modelini əks etdirir. Siverodonetskdəki sursat anbarı və Donetsk vilayətindəki P-18 "Terek" radarına endirilmiş zərbələr isə Rusiyanın şərq Ukraynadakı hava hücumundan müdafiə və lojistik potensialını zəiflədir.

Nə baş verdi

Sentyabrın 25-dən 26-na keçən gecə Ukrayna Müdafiə Qüvvələri bir neçə hədəfə eyni vaxtda zərbələr endirib. Rostov vilayətinin Azov şəhərində SBU-nun Alpha xüsusi əməliyyatlar mərkəzi və Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələri Rusiyanın Taktiki Raket Silahları Korporasiyasının (KTRV) bir hissəsi olan Azov Optik-Mexanika Zavodunu "Neptune" qanadlı raketləri və "Ruta", "Palyanytsya", "Bars" reaktiv pilotsuz raketləri ilə vurub. Zavodun tökmə sexində yanğın qeydə alınıb; beş istehsal binasında avadanlıq, həmçinin optik və tökmə istehsal sahələri, montaj sexi, qalvanik sex və çap dövrə lövhələri sexi zədələnib. Azov şəhərində yanacaq və sürtkü yağları daşıyan dəmiryol sisternaları, Rostov vilayətində isə bir Pantsir-S2 hava hücumundan müdafiə raket-artilleriya kompleksi vurulub.

Həmin gecə SBU Krasnodar diyarında İlski neft emalı zavoduna da zərbə endirib; zavod ərazisində neft anbarı və ELOS-AVT qurğusunun yaxınlığında iki yanğın ocağı qeydə alınıb. Sentyabrın 25-də və sentyabrın 26-na keçən gecə Ukrayna qüvvələri həmçinin Luqansk vilayətinin Siverodonetsk şəhərində Rusiya qoşunlarının sursat anbarını və Donetsk vilayətinin Səmənivka rayonunda P-18 "Terek" mobil iki koordinatlı metr dalğalı radar stansiyasını (maksimum təxminən 250 km məsafə, 35 km-ə qədər hündürlük) vurub. Prezident Volodimir Zelenski İlski NEZ, Rostov vilayətindəki zavod və Pantsir-S2-yə endirilmiş zərbələri təsdiqləyib. Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı zərbəni BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə uyğun olaraq Ukraynanın özünümüdafiə hüququnun həyata keçirilməsi kimi xarakterizə edib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mənbələri zərbələri Baş Qərargah və SBU-nun rəsmi təsdiqi əsasında işıqlandırır, Alpha xüsusi əməliyyatlar mərkəzi və Hərbi Dəniz Qüvvələrini icraçı kimi qeyd edir. Azov Optik-Mexanika Zavodunun strateji əhəmiyyəti vurğulanır: müəssisə KTRV-ə məxsusdur, Rusiya Silahlı Qüvvələrinin ehtiyacları üçün raket başlıqları, termal görüntüləmə cihazları və yüksək dəqiqlikli artilleriya üçün elektron sistemlər istehsal edir. Dallas Analytics-in açıq mənbəli təhlili göstərir ki, zavod Kh-101, R-37M, Kh-35U, Kh-59/Kh-69, Kh-31P və Oreshnik daxil olmaqla ən azı yeddi Rusiya raket proqramının istehsal zəncirinə bağlıdır və 2025-ci il üçün komponent bazasının ümumi dəyəri 583,6 milyon rubl olub, bundan 497,6 milyon rubl avans olaraq ödənilib. Prezident Zelenskinin zərbələri şəxsən təsdiqləməsi Ukraynanın Rusiya ərazisinin dərinliklərinə çatan əməliyyat imkanlarının siqnalı kimi təqdim olunur. Baş Qərargah zərbəni BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə uyğun olaraq özünümüdafiə hüququ və Rusiyanın hərbi-iqtisadi potensialının azaldılmasına yönəlmiş addim kimi çərçivələyir.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Bu dəstəkdə yeganə qeyri-ukraynalı mənbə olan ingilisdilli Azərbaycan agentliyi (APA) zərbəni daha qısa, faktiki registr ilə işıqlandırır, hüquqi özünümüdafiə çərçivəsinə və KTRV/raket proqramları kontekstinə toxunmur. Beynəlxalq işıqlandırma zərbənin özünə və Rusiyadakı yerli hakimiyyət orqanlarının "sənaye obyektlərinin" zədələndiyinə dair məlumatlarına diqqət yetirir, konkret raket proqramları ilə əlaqəni və 51-ci maddə çərçivəsini təqdim etmir.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr Azov zavoduna endirilmiş zərbədə istifadə olunan silahların siyahısında fərqlənir: bəzi hesabatlar yalnız "Neptune", "Ruta" və "Palyanytsya"nı qeyd edir, digərləri isə siyahıya "Bars" reaktiv pilotsuz raketini əlavə edir. Bundan əlavə, bəzi mənbələr Siverodonetskdəki sursat anbarına və P-18 "Terek" radarına endirilmiş zərbələri 25–26 sentyabr əməliyyatının bir hissəsi kimi təqdim edir, digərləri isə onları ayrıca gecə zərbələri kimi ayırır.

Kontekst

Azov Optik-Mexanika Zavodu Rusiyanın Taktiki Raket Silahları Korporasiyasının (KTRV) bir hissəsidir və idarə olunan raketlər üçün radar və infraqırmızı axtarış başlıqları, termal görüntüləmə cihazları və yüksək dəqiqlikli artilleriya üçün elektron sistemlər istehsal edir. Dallas Analytics-in əldə etdiyi daxili sənədlərə (2023-cü ilin aprelindən 2025-ci ilin martınadək) görə, zavod ən azı yeddi Rusiya raket proqramının istehsal zəncirinə cəlb olunub və 2025-ci il üçün komponent bazasının ümumi dəyəri 583,6 milyon rubl təşkil edib. Eyni zavod əvvəllər 2025-ci il iyulun 4-də gecə pilotsuz təyyarələrlə vurulmuşdu. P-18 "Terek" Rusiya hava hücumundan müdafiə sisteminin radarla təminetmə vasitələrindən biridir; onun maksimal aşkarlama məsafəsi təxminən 250 km, hündürlüyü isə 35 km-ə qədərdir. Sentyabrın 24–25-də Ukrayna qüvvələri Perm diyarında və Rostov vilayətində iki neft emalı zavodunu da vurub, İlski zərbəsi isə bu silsilənin davamıdır.