Estoniya XİN rəhbəri Kiyevə səfəri zamanı: "Rusiya artıq bütün Avropa üçün təhlükədir"

Bu niyə vacibdir

Estoniya kimi Aİ və NATO üzvü olan ölkənin xarici işlər nazirinin Ukraynaya dəstəyi "xeyriyyəçilik və ya başqasının müharibəsi" kimi deyil, Avropanın birbaşa təhlükəsizlik sərmayəsi kimi çərçivələndirməsi, Rusiyanın sərhədyanı zərbəsindən sonra Avropa paytaxtlarına xüsusi siqnaldır. Görüşün gündəliyi — hava hücumundan müdafiə, dərin zərbə imkanları, sanksiyalar, dondurulmuş aktivlər, enerji dayanıqlığı və Aİ üzvlüyü — Kiyevin həm cəbhə, həm də postmüharibə ehtiyaclarının vahid paket halında müzakirə olunduğunu göstərir.

Nə baş verdi

Sentyabrın 13-də Estoniyanın xarici işlər naziri Margus Tsahkna Kiyevə üçgünlük səfəri başa çatarkən ukraynalı həmkarı Andrii Sibiha ilə görüşüb. Görüşdə cəbhədəki vəziyyət, Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsinin gücləndirilməsi, Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksinə qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsi, dondurulmuş Rusiya aktivlərinin istifadəsi, Estoniyanın NB8 formatına sədrliyi çərçivəsində Şimali və Baltikyanı ölkələrlə əməkdaşlıq, Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünün dəstəklənməsi və enerji sisteminin dayanıqlığının artırılması müzakirə olunub. Tərəflər həmçinin 2027-ci ildə Tallində keçiriləcək Ukraynanın Bərpası Konfransına hazırlığı və BMT Baş Assambleyasının yüksək səviyyəli həftəsi ərəfəsində əməkdaşlığı nəzərdən keçiriblər.

Səfər həmin gün Polşa sərhədindən cəmi iki kilometr aralıda, Volın vilayətindəki Yahodın stansiyasında baş verən insident fonunda baş tutur: Rusiya ordusu Kiyev-Varşava marşrutu ilə hərəkət edən sərnişin qatarının lokomotivinə zərbə endirib. Zərbədən qısa müddət əvvəl stansiyada bir neçə Aİ üzvü ölkəsinin təhlükəsizlik müşavirləri və keçmiş Avropa liderləri, o cümlədən Böyük Britaniyanın keçmiş baş naziri Boris Conson olan diplomatik qatarın olduğu bildirilir; Ukrzaliznitsia isə bildirib ki, həmin qatar artıq Polşa sərhədini keçmişdi və zərbə anında stansiyada ABŞ-ın keçmiş MKİ direktoru David Petraeus olan başqa bir qatar var idi.

Tsahkna səfərin bütün üç günündə hava hücumu sirenlərinin gecə-gündüz çaldığını, Yahodını keçəndə isə sirenləri dinləməyə ehtiyac qalmadığını, lakin müharibəni belə asanlıqla arxada qoya bilməcəyini qeyd edib. O, Rusiyanı Avropada sabotaj, kiberhücumlar, partlayıcı maddələrin yerləşdirilməsi, təxribatlar və dezinformasiya vasitəsilə bütün qitə üçün artıq təhdid adlandırıb, Ukraynanı dəstəkləməyi Avropanın təhlükəsizliyinə sərmayə kimi qiymətləndirərək Kiyevə hərbi yardımın, xüsusilə hava hücumundan müdafiənin gücləndirilməsinin, dərin zərbə imkanlarının və Rusiyanın gəlir mənbələrini kəsən sanksiyaların vacibliyini vurğulayıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün üç mənbə Ukrayna tərəfindəndir və Andrii Sibiha ev sahibi kimi ön plana çıxarılır. Onlar görüşün gündəlik mövzularını — hava hücumundan müdafiəsi, sanksiyalar, dondurulmuş Rusiya aktivləri, Aİ-yə üzvlük, NB8, enerji dayanıqlığı və 2027-ci il Tallin konfransı — ətraflı təqdim edir, Tsahkna-nın "Rusiya artıq bütün Avropa üçün təhlükədir" mesajı ilə yanaşı, Yahodındakı zərbəni Rusiyanın terrorunu Aİ və NATO-nun qapısına gətirməsi kimi qələmə verir və Estoniyanın Ukrayna ilə həmrəyliyini vurğulayır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr sentyabrın 13-də Yahodın stansiyasındakı zərbə anında hansı qatarın və hansı sərnişinlərin olduğu barədə fikir ayrılırlar. Bir hesabata görə, zərbədən qısa əvvəl stansiyada bir neçə Aİ ölkəsinin təhlükəsizlik müşavirləri və keçmiş Avropa liderləri, o cümlədən keçmiş britaniyalı baş nazir Boris Conson olan diplomatik qatar var idi; Der Spiegel isə bu sırada alman kanslerinin müşaviri Gönter Zautter və Consonun qatarda olduğunu yazıb. Ukrzaliznitsia isə iddia edir ki, həmin qatar artıq Polşa sərhədini keçib və zərbə anında stansiyada ABŞ-ın keçmiş MKİ direktoru David Petraeusun olduğu başqa bir qatar var idi.