Zaporojye AES ərazisində lokal atəşkəs qüvvəyə minib – enerji xəttinin təmiri üçün
2026-cı il sentyabrın 5-də Ukrayna və Rusiya arasında Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentrliyinin (MAQATE) vasitəçiliyi ilə Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası (ZAES) ərazisində lokal atəşkəs qüvvəyə minib. Atəşkəs avqustun 20-də döyüş əməliyyatları nəticəsində zədələnmiş 330 kV-lik Ferosplavna-1 elektrik xəttinin təmirinə və stansiyaya xarici enerji təchizatının bərpasına imkan yaratmaq üçün razılaşdırılıb. Avqustun 20-dən bəri stansiya altı reaktoru və istifadə olunmuş yanacaq hovuzlarını soyutmaq üçün təcili dizel generatorlarından istifadə edir; MAQATE xəbərdarlıq edib ki, dizel yanacağı ehtiyatları tükənməkdədir.
Əsas məqamlar
- 5 sentyabr 2026-cı ildə MAQATE-in vasitəçiliyi ilə Zaporojye AES ərazisində lokal atəşkəs qüvvəyə minib.
- Bu, müharibənin başlanğıcından bəri ZAES ətrafında MAQATE-in razılaşdırdığı yeddinci lokal atəşkəsdir.
- 330 kV-lik Ferosplavna-1 elektrik xətti avqustun 20-də Dnepr çayının şimal sahilindəki döyüş əməliyyatları nəticəsində zədələnib.
- Avqustun 20-dən bəri stansiya xarici enerji təchizatı olmadan işləyir və altı reaktoru və istifadə olunmuş yanacaq hovuzlarını soyutmaq üçün təcili dizel generatorlarından istifadə edir.
- MAQATE xəbərdarlıq edib ki, dizel yanacağı ehtiyatları tükənməkdədir və bir neçə gün ərzində xarici enerji bərpa olunmazsa və ya əlavə yanacaq çatdırılmasa stansiya tam enerji itkisi ilə üzləşə bilər.
- 5 sentyabrda ərazinin minalardan təmizlənməsindən sonra ukraynalı texniki mütəxəssislər zədələnmiş xəttin təmir işlərinə başlayıblar.
- MAQATE-in baş direktoru Rafael Qrossi bildirib ki, tərəflər nüvə təhlükəsizliyi naminə agentrliklə konstruktiv əməkdaşlıq nümayiş etdiriblər.
Bu niyə vacibdir
Stansiya avqustun 20-dən bəri xarici enerji təchizatı olmadan fəaliyyət göstərir və tükənməkdə olan dizel yanacağı ilə işləyən təcili generatorlardan asılıdır; bu, aktiv döyüş zonasında yerləşən nüvə obyektində tam enerji itkisi riskini yaradır. Atəşkəsin MAQATE-in baş direktoru Rafael Qrossi tərəfindən elan edilməsi nüvə qəzasının qarşısının alınması üçün beynəlxalq vasitəçiliyin davam etdiyini göstərir. Müharibənin başlanğıcından bəri ZAES ətrafında yeddinci belə lokal atəşkəsin razılaşdırılması nüvə təhlükəsizliyini qorumaq üçün taktiki fasilələrə təkrarlanan ehtiyacı vurğulayır.
Nə baş verdi
2026-cı il sentyabrın 5-də MAQATE-in vasitəçiliyi ilə Ukrayna və Rusiya arasında Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası (ZAES) ərazisində lokal atəşkəs qüvvəyə minib. MAQATE-in baş direktoru Rafael Qrossi atəşkəsi elan edib. Məqsəd avqustun 20-də Dnepr çayının şimal sahilindəki döyüş əməliyyatları nəticəsində zədələnmiş 330 kV-lik Ferosplavna-1 elektrik xəttini təmir etmək və stansiyaya xarici enerji təchizatını bərpa etməkdir. Həmin tarixdən bəri stansiya xarici enerji olmadan işləyir və altı reaktoru və istifadə olunmuş yanacaq hovuzlarını soyutmaq üçün təcili dizel generatorlarından istifadə edir. MAQATE xəbərdarlıq edib ki, dizel yanacağı ehtiyatları tükənməkdədir və bir neçə gün ərzində, xarici enerji bərpa olunmazsa və ya aktiv döyüş zonasında yerləşən stansiyaya əlavə yanacaq çatdırılmasa, tam enerji itkisi ilə üzləşə bilər. Ərazinin minalardan təmizlənməsindən sonra ukraynalı texniki mütəxəssislər sentyabrın 5-də təmir işlərinə başlayıblar. MAQATE komandası atəşkəs dövründə təmir işlərini izləyəcək.
Kontekst
Zaporojye AES — altı reaktoru olan Avropanın ən böyük atom elektrik stansiyasıdır. Rusiya qüvvələri tərəfindən 2022-ci ilin martında işğal edilib və həmin vaxtdan Rusiyanın nəzarəti altında fəaliyyət göstərir. Stansiyanın bütün reaktorları "soyuq dayandırma" vəziyyətindədir — söndürülüb, soyuducu maye təzyiqi və temperaturu aşağıdır və elektrik enerjisi istehsal etmir. Avqustun 20-də "Enerqoatom" ZAES-də tam miqyaslı Rusiya işğalının başlanğıcından bəri 27-ci bleykaotu qeydə alıb; bir mənbə bunu 2026-cı ildə 15-ci belə hadisə adlandırıb. Həm Ukrayna, həm də Rusiya nüvə təhlükəsizliyini təhlükə altına alan stansiya yaxınlığındakı döyüş əməliyyatlarında bir-birini ittiham edir.